De foto die het verhaal vertelt

De voor veel Nederlanders schokkendste gebeurtenis van 2014 scoort het best in de competitie voor de Zilveren Camera: de MH17-ramp. „Het gaat niet om die ene iconische foto.” Tekst Rosan Hollak

Pierre Crom bleef gisteren opvallend stil toen hij op het podium in het Fotomuseum Den Haag onder luid applaus de Zilveren Camera in ontvangst nam. De Frans-Nederlandse fotograaf realiseerde zich dat de ramp met vlucht MH17 nog vers in het geheugen ligt van vele Nederlanders.

Was het onvermijdelijk dat de beste nieuwsfoto van 2014 – in dit geval een serie – betrekking zou hebben op de ramp? „Zulk groot nieuws maakt uiteraard een goede kans”, zegt Arno Haijtema, voorzitter van het bestuur van de Zilveren Camera. „Maar we hopen wel dat de jury in de eerste plaats kijkt naar de kwaliteit van de ingezonden foto’s.” Crom, werkzaam voor onder meer ANP en NRC Handelsblad, was op 17 juli in Donetsk, in het oosten van Oekraïne. Anderhalf uur nadat hij had gehoord dat er een vliegtuig was neergestort, reed hij al richting het rampgebied. In zijn dagboek voor NRC beschreef hij hoe hij rookpluimen zag en al werd geconfronteerd met stoffelijke resten. „Ik wist meteen: hier zijn geen overlevenden.” Crom fotografeerde wat hij aantrof en keerde eind oktober en in november opnieuw terug naar het gebied. Daar bleef hij tot aan het moment dat de bergingsmissie in het gebied werd afgerond en de laatste brokstukken naar Nederland gingen. „De kracht van deze fotoserie ligt in het geheel”, meent Haijtema. „Het gaat niet om die ene iconische foto van de ramp maar om de hele reeks. Deze foto’s vertellen een afgerond verhaal. Dat Crom telkens al die momenten heeft vastgelegd, zegt iets over zijn vasthoudendheid.”

Begin 2014 was Crom ook al in Oekraïne, dat sinds een jaar wordt verscheurd tussen pro-Russische separatisten en het centrale gezag in Kiev. „Dat hij al in het gebied was, zegt ook iets over de kwaliteiten van de fotograaf”, zegt Rolf Rosing, fotoredacteur bij Vrij Nederland en jurylid van de Categorie Buitenland. „Crom had duidelijk de keuze gemaakt om naar Oekraïne te gaan. Dan is het dus niet alleen een kwestie van puur geluk dat hij in de buurt van de ramp was.”

Rosing heeft tijdens de jurering veel andere foto’s uit het gebied zien langskomen. „Het is een brandhaard waar veel fotografen naartoe gaan. De meeste beelden waren gemaakt tijdens de Maidan-protesten en de annexatie van de Krim. Maar van de rampplek van toestel MH17 heb ik maar één andere inzending gezien.’’

De juryleden van de categorie Binnenland zagen wel veel MH17-beelden langskomen, met name van de rouwstoet en de ceremonies in Nederland. De eerste prijs in de categorie Binnenlands Serie Nieuws ging naar defensiefotograaf Hille Hillinga voor zijn zwart-wit reportage van de derde aankomst van de militaire transportvliegtuigen op Vliegbasis Eindhoven. Fotojournalist Marcel van den Bergh, werkzaam voor de Volkskrant, won in de categorie Binnenlands nieuws Enkel met een foto van de herdenkingsplek voor de familie Wals in het Brabantse Neerkant.

Ook ander groot nieuws uit 2014 werd bekroond. Voor de grote sportevenementen – het WK voetbal en de Winterspelen in Sotsji – werd sportfotograaf Pim Ras, voormalig winnaar van de Zilveren Camera, maar liefst twee keer bekroond. In de categorie Sport Enkel won hij de eerste prijs met zijn foto van de rake kopbal van Robin van Persie in de wedstrijd tegen Spanje tijdens het WK. Met zijn serie van de Nederlandse successen en teleurstellingen op de Olympische Winterspelen van Sotsji 2014 won hij eveneens de eerste prijs.

Fotojournalist Robin Utrecht haalde de derde prijs binnen in de categorie Binnenlands Nieuws Serie met zijn fotoreportage over de Zwarte Piet protesten tijdens de intocht in Gouda.

De Nationale Portretprijs – dit jaar waren vijf fotografen genomineerd – ging naar Gerard Wessel voor zijn klassieke zwart-wit portret van actrice Katja Römer-Schuurman. De Prijs voor de Vernieuwende Fotojournalistiek – een aanmoedigingsprijs waarmee het bestuur van de Zilveren Camera vernieuwende vormen binnen de fotografie wil stimuleren – ging naar Eefje Blankevoort en Anoek Steketee voor Love Radio, een project dat, twintig jaar na de genocide, het verhaal van het verzoeningsproces in Rwanda vertelt.

In totaal werden 5.397 beelden in zeven categorieën ingestuurd. De expositie is t/m 9 maart te zien in het Fotomuseum Den Haag.