Soa te pakken? Stuur gewoon een sms, joh

Een ex-bedpartner anoniem waarschuwen voor een soa: dat kan tegenwoordig via de huisarts: „Ik was te boos om hem te bellen.”

Een sms’je. ‘Waarschuwing! Laat je testen op een seksueel overdraagbare aandoening. Een ex-bedpartner heeft er ook één.’

Dit is Partnerwaarschuwing.nl. Rianna (18) stuurde haar ex een waarschuwing via de site. Ze schrijft op de site: „Ik was te boos om hem te bellen of te sms’en, maar ik vond wel dat ’ie het moest weten. Daarom heb ik hem via partnerwaarschuwing.nl gewaarschuwd, anoniem. Ik was er helemaal klaar mee, en anders krijg je weer een reactie en daar had ik geen zin in.”

Sinds 1 januari zijn minder mensen welkom op de soa-poli’s van de GGD’s, vanwege bezuinigingen van het ministerie van Volksgezondheid. Alleen zogenoemde hoogrisicogroepen, zoals prostituees, jongeren onder de 25 jaar of homoseksuele mannen, mogen zich er nog gratis laten testen.

Goedkoop maar onbetrouwbaar

Het betekent dat huisartsen meer ‘soa-verdachten’ in hun praktijk zullen zien. Óf patiënten nemen hun toevlucht tot goedkope thuistests, en dat is reden voor zorg bij het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) en Soa Aids Nederland, onderdeel van Stichting Aids Fonds. Minister Schippers (VVD, Volksgezondheid) schreef vorig jaar al aan de Kamer dat dit een „potentieel risico” is en stelt dat er een kans is op foutieve uitslagen van thuistests.

Jaarlijks wordt een soa vastgesteld bij ongeveer 15 procent van de bezoekers van de soa-poli’s – vooral chlamydia. Hiv wordt ieder jaar bij circa duizend mensen ontdekt.

Soa-tests bij de huisarts zijn, in tegenstelling tot die bij de GGD, niet gratis. Voor een chlamydiatest gaat al snel ruim veertig euro van het eigen risico af; een combinatietest voor het opsporen van verschillende soa’s kost tot honderd euro. Dat is online wel anders. Een chlamydiatest krijg je thuisgestuurd voor ongeveer 15 euro.

Jan van Bergen, voorzitter van de NHG-expertgroep seksuele gezondheid en programmaleider bij Soa Aids Nederland: „Soms zijn die tests goed, maar vaak is de effectiviteit niet bewezen.”

Daar komt nog bij dat patiënten volgens Van Bergen, ook huisarts, vaak niet weten welke test ze op welk moment moeten kiezen. Onlangs nog kreeg Van Bergen een man in zijn praktijk die een dag eerder bij een prostituee was geweest. Tijdens de seks was het condoom afgegleden.

Van Bergen: „Die man wilde direct een hiv-test laten doen. Verstandig, maar één dag na de mogelijke besmetting is hiv nog helemaal niet detecteerbaar.”

Pingponginfectie

De GGD in Amsterdam speelt in op deze ontwikkeling met een proef voor een thuistest waarmee hiv geconstateerd kan worden. Soa Aids Nederland ontwikkelt een ‘thuistestwijzer’, waarin wordt vermeld op welk tijdstip de patiënt welke test moet doen.

Tegelijkertijd vinden huisartsen zelf nieuwe vormen om het aantrekkelijker te maken de tests te laten uitvoeren bij de huisarts. In grote steden hebben veel huisartsen speciale soa-spreekuren. Testuitslagen kunnen soms worden verzonden via mail en sms, of online worden ingezien.

En nu gaat de huisarts ook helpen (ex-)bedpartners in te lichten. Dit kan anoniem, via de website Partnerwaarschuwing.nl. Soa-patiënten krijgen een code waarmee een bericht kan worden verzonden naar iedereen met wie diegene in de zes maanden daarvoor seks heeft gehad. Per sms of mail krijgen zij een waarschuwing; dit is tevens de ‘toegangscode’ tot de soa-polikliniek, want zij lopen een groot risico op een soa.

De website is ontwikkeld door de GGD’s in Rotterdam-Rijnmond en Amsterdam en is succesvol, blijkt uit een evaluatie. Het is de bedoeling dat Partnerwaarschuwing landelijk gebruikt gaat worden. Jan van Bergen: „We willen niet betuttelend zijn, maar het is echt belangrijk partners in te lichten. Zeker als je nog seks met iemand hebt. Anders krijg je steeds ‘pingponginfecties’ en zit je elke drie weken weer in de wachtkamer.”