Juweelachtige meteoriet onthult historie zonnestelsel

Foto Natural History Museum, London

Ongeveer 65 jaar geleden groef een boer in het zuidwesten van Argentinië een gat, om een watertank te kunnen plaatsen. Daarbij stuitte hij op een vreemde steen, die lang geleden op zijn land was neergeploft. De meteoriet – want dat was het – kreeg de naam van het dichtstbijzijnde dorp: Esquel.

De Esquel bleek een bijzonder exemplaar te zijn: een zogeheten pallasiet. Deze brokstukken van gesteente en ijzer zijn zeer gewild bij verzamelaars van meteorieten. Als je er plakjes vanaf zaagt, en deze polijst, vertonen deze een prachtig patroon van geelachtige olivijnkristallen.

Ook de Esquel, die oorspronkelijk ongeveer 700 kilogram woog, is niet aan de zaag ontsnapt. Maar niet alle stukken zijn in privéverzamelingen terechtgekomen. Het hier afgebeelde exemplaar, dat ruim twee kilogram zwaar is, bevindt zich in het Natural History Museum in Londen. Het is beschikbaar voor wetenschappelijk onderzoek.

In de Esquel en een andere pallasiet hebben onderzoekers van de universiteit van Cambridge de minuscule magnetische deeltjes geanalyseerd (Nature, 22 januari). Daaruit blijkt dat de meteoriet deel heeft uitgemaakt van een ‘moederlichaam’ dat honderden miljoenen jaren lang magnetisch is geweest.

Dat moederlichaam was een planetesimaal – een van de grote ‘bouwstenen’ waaruit 4,5 miljard jaar geleden de planeten van ons zonnestelsel zijn ontstaan. Dat deze objecten zo lang een magnetisch veld hebben gehad, komt als een verrassing. Tot nu toe werd aangenomen dat planetesimalen zo snel afkoelden, dat hun kleine ijzerkern maar heel kort als ‘magnetische dynamo’ heeft gewerkt. Ook de kern van onze aarde is bezig om af te koelen, maar vanwege de grote omvang ervan gaat dit proces nog miljarden jaren duren.