Het griepvirus is dit jaar ernstiger dan normaal

De griep heeft dit jaar kwaadaardige trekjes. Er zijn meer 65-plussers met een longontsteking dan in andere jaren – dat is een beruchte griepcomplicatie. En er waart een gemuteerd virus rond waar het griepvaccin niet optimaal tegen beschermt. „De samenhang tussen ernstigere ziekten bij ouderen en het veranderde virus is nog niet bewezen, maar het lijkt allemaal bij elkaar te passen”, zegt Gé Donker, epidemioloog aan het Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg (NIVEL), dat de wekelijkse griepcijfers bijhoudt.

Deze week gaat de griepepidemie van deze winter zijn achtste week in. Als er meer dan 50 per 100.000 mensen griepverschijnselen hebben, spreken we van een epidemie.

Uit de griepcijfers van het NIVEL over de week van 12 tot 19 januari blijkt dat er iets minder grieppatiënten waren dan een week eerder: 119 zieken per 100.000 mensen. De week ervoor was dat 139. „Het valt nog niet te zeggen hoe het de komende weken gaat. We zien wel vaker even een terugval”, zegt Donker. Opvallend zijn de vele longontstekingen bij 65-plussers. Die laten zien dat de griep dit jaar niet zozeer méér mensen ziek maakt, maar érnstiger ziek.

Het influenzavirus van deze winter is van het type H3N2. „In de ongeveer 500 toegestuurde keel- en neusmonsters waarin we deze winter het influenzavirus hebben gevonden, zat meestal H3N2”, zegt Guus Rimmelzwaan, hoogleraar immunovirologie aan het Erasmus MC. Vervelend is dat de test die zou moeten zeggen of het virus zo veranderd is dat het gedeeltelijk aan het vaccin ontsnapt, bij H3N2-virussen de laatste jaren slecht werkt.

Dat is geen Rotterdams probleem. Alle virologen hebben er last van. Rimmelzwaan: „Genetische analyse biedt uitkomst. Dat is een wat indirect bewijs, maar we zien op het ogenblik vooral H3N2-virussen waarvan de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zegt dat het vaccin er wat minder goed tegen beschermt.”

Een virus ‘ontsnapt’ aan een vaccin door genetic drift, door stapsgewijze genmutaties. Hierdoor moet de afweer van de mens zich keer op keer aanpassen – het ene seizoen meer dan het andere. Ook het griepvaccin moet erop worden aangepast. Vanwege de productietijd wordt de samenstelling ervan al in februari door de WHO vastgesteld. Bijna een jaar geleden waren er onvoldoende aanwijzingen voor een veranderend virus.