‘De Gouden Bal ging altijd naar een speler wiens ploeg het WK had gewonnen’

Dat zei Jan Mulder in Studio Sport

illustratie Martien ter Veen
illustratie Martien ter Veen

De aanleiding

Niet iedereen is het eens met de uitverkiezing van Cristiano Ronaldo tot wereldvoetballer van 2014. Dat het een goede voetballer is, staat buiten kijf, maar Ronaldo werd met Portugal op het WK voetbal in Brazilië in de eerste ronde uitgeschakeld.

Dat maakt niet uit, aldus voetbalcommentator Arno Vermeulen in Studio Voetbal. Ronaldo heeft het hele jaar geweldig gespeeld, maar was op het WK niet fit en Portugal had een matig elftal. De prijs, zo vindt Vermeulen, gaat over het hele jaar en niet alleen over het WK. Analiticus Jan Mulder is het daarmee eens, maar zet daar wel een kanttekening bij: „In het verleden ging de Gouden Bal altijd naar een speler wiens ploeg het WK had gewonnen.”

En, klopt het?

De Gouden Bal, of de Ballon d’Or, zoals de prijs officieel heet, maakte in 2010 een metamorfose door. Tot die tijd werd de winnaar altijd gekozen door het Franse magazine France Football. De winnaar werd eerst uit alleen Europese spelers gekozen, later ook uit spelers die bij Europese clubs speelden en nog later maakten voetballers over de hele wereld kans.

In 2010 ging die prijs samen met de uitverkiezing van Wereldvoetballer van het jaar, van de FIFA. De wereldvoetbalbond had vanaf 1991 een eigen uitverkiezing van de beste voetballer ter wereld. Als we de winnaars op een rij willen zetten, zijn er dus drie prijzen waar we rekening mee moeten houden: de Ballon d’Or en Wereldvoetballer van het jaar zoals die tot 2009 waren vormgegeven, en de ‘FIFA Ballon d’Or’ zoals die vanaf 2010 wordt uitgereikt.

De huidige prijs is twee keer uitgereikt in het jaar van een WK: 2010 en 2014. In beide gevallen was dat niet aan een wereldkampioen: in 2010 won Spanje de wereldtitel, maar kreeg de Argentijn Lionel Messi de Ballon d’Or. Afgelopen jaar werd Duitsland wereldkampioen, maar won dus Ronaldo, Portugees, de prijs.

In de periode waarin de Wereldvoetballer van het jaar werd uitgekozen, werden vier WK’s gespeeld. In die jaren wonnen inderdaad spelers van de wereldkampioen de prijs: Romário (Brazilië, 1994), Zinédine Zidane (1998, Frankrijk), Ronaldo (Brazilië, 2002) en Fabio Cannavaro (Italië, 2006).

Bij de oude versie van de Ballon d’Or kwam het vaker voor dat de speler die de prijs won, geen WK had gewonnen. De reden is simpel: pas vanaf 1995 kwamen niet-Europese spelers in aanmerking voor de prijs. Voor die tijd wonnen Brazilië en Argentinië het WK meerdere keren, maar hun spelers kwamen niet in aanmerking voor de prijs.

Vanaf 1995 kon dat wel en kreeg steeds een speler van de winnende WK-ploeg de prijs. Voor die tijd werd, als een Europees land het WK won, ook een speler uit dat elftal gekozen. Op één speler na: in 1974 werd West-Duitsland wereldkampioen, maar Johan Cruijff kreeg de Ballon d’Or.

Conclusie

Ronaldo is niet de eerste speler die de Gouden Bal krijgt terwijl zijn ploeg geen wereldkampioen werd: ook Messi en Cruijff kregen de prijs zonder de wereldtitel te winnen. Maar in alle andere gevallen werd de prijs uitgereikt aan een speler die wél het WK won, voor zover dat mogelijk was. Daarom wordt de uitspraak beoordeeld als grotendeels waar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nextcheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nextcheckt