Dat Europese Openbaar Ministerie gaat er komen

In Amerikaanse politieseries is er altijd een moment waarop de sheriff bezoek krijgt van mannen met zonnebrillen in donkere pakken. Die komen de zaak overnemen. Dat zijn de ‘Feds’, de FBI – Washington dus. En daar heeft de sheriff een hekel aan. Het is dorp tegen stad, individu tegen systeem, regio tegen natie. Intussen kan geen federale staat zonder eigen politie of eigen rechtsysteem. Er zijn nu eenmaal misdrijven met een nationaal karakter. Wapens, valsemunterij, smokkel, mensenhandel, spionage etc. Die mannen in pakken, ze horen er gewoon bij. Ze schoten me dinsdag te binnen bij een hearing in Brussel over ‘ongerijmdheden’ in het Europese strafrecht. Het ging daar onder meer over het Europese Openbaar Ministerie, het EOM. Uit plichtsbesef verzamel ik namelijk afkortingen van EU-handhavingsinstanties*. En uit nieuwsgierigheid naar die Europese rechtsstaat, die voortdurend instituten, agentschappen, kaderwetten, richtlijnen en vonnissen uitspuugt.

Strikt genomen is dat vrij grappig want Europa is officieel uit. De consensus is dat er zo min mogelijk aan Brussel gedelegeerd moet worden. De natiestaat is kampioen. Intussen integreren economieën verder, worden afstanden kleiner, de mobiliteit groter en is er nauwelijks meer een probleem dat geen baat zou hebben bij Europese coördinatie of harmonisatie. Maar die olifant in de kamer zien we liever niet.

Neem veiligheid. De aanslagen in Parijs waren pan-Europees van karakter. Het betrof jihadgangers met moslimachtergrond die oorlog voeren tegen het westen, ongelovigen, joden, etc. Franse en Nederlandse jihadgangers hebben meer met elkaar gemeen dan met hun gemiddelde landgenoot. Hun netwerken zijn internationaal. Iedereen begrijpt dat de bestrijding tenminste Europees gecoördineerd moet zijn. Dat leidt dus tot spoedoverleg in Brussel, over databases met reisgegevens en betere samenwerking tussen opsporingsdiensten. In de New York Times las ik dat buitenlandcoördinator Federica Mogherini op de EU-ambassades veiligheidsattachés zal stationeren. Maar van een opmaat naar een Europese inlichtingendienst is dus geen sprake.

Maak dat de kat wijs, zegt de sheriff, die mannen in pakken al van een kilometer afstand ziet aankomen. Al decennia weten Europese Commissies dat integratie een proces van kleine stapjes is. We doen eerst maar eens vrij verkeer van personen. En dan komen uit het gebrek aan binnengrenzen vanzelf Europese grensbewaking en handhaving voort.

Ik volg nu het frame van europarlementariër Dennis de Jong (SP), die expliciet tegenstander is van zo’n federatie op basis van voldongen feiten. Hij houdt zich al 20 jaar met Europees recht bezig en is expert kamerolifanten geworden – wat in Brussel gebeurt en Nederland niet ziet. Dat Europese OM gaat er gewoon komen, denkt hij. De Commissie wil het, het EP is voor en het Letse voorzitterschap zal de Raad wel op een lijn krijgen. Leuk detail: elf nationale parlementen lieten weten dat ze dit echt niet willen, in de gele-kaart procedure. Onder hen de Nederlandse Tweede Kamer. Maar het kabinet mocht wel doorgaan met onderhandelen. Alle zuidelijke landen zijn enthousiast, net als de ex-Oostbloklanden. Dat EOM zal zich namelijk met corruptie bezighouden, aldaar nogal een hardnekkig probleem. Italië ziet het EOM als wapen tegen de maffia die zich ook in Europa ontplooit. Onlangs slikte Duitsland zijn bezwaren tegen het EOM in. En dan is de boodschap voor Nederland wel duidelijk. Gauw je juridische bezwaren laten honoreren en dan politiek een draai maken.

Over een jaar of wat werken er dus Europese officieren van justitie op ‘onze’ parketten. Die gaan capaciteit van de FIOD en de nationale politie gebruiken, volgens Brusselse prioriteiten. Die zaken brengt het EOM dan hier voor de rechter. Zo ontstaan er dan vanzelf ook Europese kamers bij de gerechten en Europese federale politiediensten. En natuurlijk een EU-inlichtingendienst.