Opinie

Verdwijnende namen

Op het lijstje van de populairste jongensnamen van 2014 zocht ik vergeefs mijn eigen naam. Een moeilijk te accepteren teleurstelling. Het moet een prettig gevoel geven wanneer je voornaam geliefd is – dan heb je daar in ieder geval geen omkijken meer naar en kun je doorgaan met hard werken aan de rest van je populariteit.

Maar niks geen Frits. Althans, bij de top twintig. De winnaar is Daan, daarna volgen – in die volgorde – Bram, Milan, Finn, Sem, Lucas, Luuk, Levi, Liam, Noah, Jayden, Tim, Thomas, Jesse, Thijs, Max, Julian, Ruben, Lars, Mees.

Zeg nou zelf: Frits is niet zo exotisch als Milan, Liam, Noah en Jayden („Ik heet Jayden Bruinsma” – dat klinkt toch nergens naar?), maar waarom zou Frits moeten onderdoen voor Daan, Bram en Thijs? Het zijn allemaal korte en krachtige namen. (De populairste meisjesnamen klinken chiquer : Sophie, Emma, Julia.) Of zit er toch een onaangenaam luchtje aan Frits?

Ik heb het even nagekeken in de Nederlandse Voornamenbank van het Meertens Instituut. Frits stamt van Frederik, een Germaanse naam met de betekenis van ‘machtige beschermer van de vrede’. Wat willen we nog meer? Frederik kwam al in de oudste tijden voor, vier Utrechtse bisschoppen heetten zo, van wie één heilig werd verklaard. In Duitsland komt de naam weer op sinds de tijd van de Hohenstaufen (Frederik Barbarossa) en vooral sinds Frederik de Grote, ook wel ‘der alte Fritz’ genaamd.

Der alte Fritz – dat is minder, ik geef het toe.

Misschien heeft Frits vaker last van de associatie met Fritz dan hem lief is. In Duitsland wordt mijn naam onmiddellijk glimlachend in deze vertaling omgezet, wat ik altijd met zwijgend protest onderga, al was het in mijn jeugd nog heel wat erger toen er Fritzchen van gemaakt werd. Klein Fritzchen is daar zelfs een fictieve figuur in beledigende grapjes.

Mijn vader vertelde vaak de anekdote dat hij mijn naam met grote moeite aanvaard kreeg door de ambtenaar van de burgerlijke stand in Nijmegen. Het moest Frederik zijn, vond die man. Nee, Frits, persisteerde mijn vader. Hij wilde het stadhuis pas verlaten als Frits in genade was aangenomen. Kennelijk had je toen ook al mensen die zich niet lieten ringeloren door de overheid; tegenwoordig is het een volksgebruik.

Anno 2015 zijn ze bij de burgerlijke stand veel coulanter. Zelfs de voornaam Dj (van deejay) wordt geaccepteerd – er zijn twee kinderen die zo heten. Andere namen die in Nederland officieel geregistreerd zijn: Alpacino, Feeërieke, Walhalla en Smiley. Emile Ratelband heeft in 2001 zijn dochtertje de naam Tsjakkalotje willen geven, maar dat mocht toen niet. Waarom eigenlijk – is het bizarder dan Alpacino?

Ik ben ook nog nagegaan hoe vaak Frits in de loop van de tijd gebruikt werd. Wat blijkt? Het is een echte babyboomnaam: in 1946, mijn geboortejaar, bereikte Frits zijn hoogtepunt, daarna werd het elk jaar minder. Vorig jaar kregen nog maar acht jongens (van de 89.000!) mijn naam. Gelukkig kreeg mijn vrouw, die Margriet heet, in 2014 ook maar acht naamgenoten. Mijn broer Harry moet zelfs met vier genoegen nemen – wat is er nou mis met Harry, die pittige Engelse naam?

Bij de vrouwen mocht géén van de 85.000 meisjes vorig jaar Truus, Ans of Greet heten. Jan (370) en Piet (18) handhaafden zich beter, maar toch kan gesproken worden van een slachting onder de oude, vertrouwde namen. Hoe noemen we dat? Namocide?