Scepsis in N-Europa over ECB-besluit, zuiden blij

ECB gaat 1.140 miljard euro in economie pompen.

Staatsrente blijft dalen
Staatsrente blijft dalen

Het besluit van de Europese Centrale Bank (ECB) gisteren om 1.140 miljard euro aan verhandelbare leningen op te kopen, om zo geld in de economie te pompen, moet de stagnatie in eurozone eindelijk ombuigen in groei.

Maar met de ongekende maatregel – die nog groter uitviel dan verwacht – neemt de Italiaanse ECB-president Mario Draghi ook een politiek risico. Noordelijke en zuidelijke eurolanden staan, net als tijdens het hoogtepunt van de eurocrisis in 2012, lijnrecht tegenover elkaar.

In de ECB-bestuursraad stemden volgens ingewijden de centrale bankpresidenten van Duitsland, Nederland, Oostenrijk en Estland tegen het besluit. Alle zuidelijke landen stemden voor. Ook in de reacties in politiek en media is een kloof tussen Noord- en Zuid-Europa zichtbaar.

In Nederland, waar politici zich doorgaans niet bemoeien met de ECB omdat die een onafhankelijk mandaat heeft, klinkt opvallend harde kritiek op ‘Frankfurt’. CDA-leider Sybrand Buma roept premier Mark Rutte (VVD) en minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem (PvdA) ter verantwoording. Dat zij „dit laten gebeuren”, vindt Buma onbegrijpelijk. „Dit is het klassieke openzetten van de geldkraan en dat is uiteindelijk slecht voor Nederland en voor de euro. Dit is het oude Middellandse Zeebeleid: geld uitgeven dat er niet is, terwijl wij vinden dat je moet hervormen, concurrerend moet zijn en zuinig”, zei Buma tegen het ANP.

Minister Dijsselbloem legde de nadruk op de onafhankelijkheid van de ECB. Wel zei hij: „Nu moeten politici hun deel doen en maatregelen nemen die noodzakelijk zijn voor het economische herstel [in Europa, red.] Structurele hervormingen versterken onze concurrentiekracht en zijn essentieel om de productiviteit en werkgelegenheid in het eurogebied te verhogen.”

In Duitsland geldt de onafhankelijkheid van de bank als heilig, maar zeker sinds de aankondiging van Draghi in de zomer van 2012 om desnoods onbeperkt staatsobligaties van probleemlanden op te kopen, is politieke kritiek er geen taboe meer. Vicefractievoorzitter Michael Fuchs van de CDU van kanselier Merkel zegt vanochtend in de Rheinische Post: „Het noorden van Europa heeft deze stap niet nodig, en in de zuidelijke crisislanden neemt de ECB de druk om te hervormen weg”.

Draghi is deels aan de Duitse en Nederlandse bezwaren tegemoet gekomen: het geld voor de aankoop van de leningen komt grotendeels van de balansen van nationale banken van de eurolanden, zodat ‘noord’ niet voor de risico’s van ‘zuid’ hoeft in te staan.

Toch zijn Duitse krantencommentaren fel. De Frankfurter Allgemeine Zeitung schrijft: „Met dit besluit begraaft de machtigste autoriteit van Europa de principes van de monetaire unie.” De Süddeutsche Zeitung spreekt van een „onverantwoordelijk besluit”.

Heel anders zijn de reacties in Zuid-Europa. Het Spaanse dagblad El País spreekt van een „geloofwaardige” en „noodzakelijke” beslissing. De Franse president Hollande had zich maandag al positief over het plan uitgesproken.