‘Netanyahu spuugt in ons gezicht’ - het is weer mis tussen ‘Bama en Bibi

Premier Netanyahu en president Obama in betere tijden.
Premier Netanyahu en president Obama in betere tijden. Foto ANP/EPA/Oliver Weiken

Een op het oog onschuldig bezoekje van de Israëlische premier Netanyahu aan de VS is ontaard in een diplomatieke rel. Ook al doet het Witte Huis alsof het onaangekondigde bezoek geen big deal is, wordt er op de achtergrond stevig gebaald. Inzet: het nucleaire programma van Iran.

Netanyahu werd door de Republikeinse leider John Boehner uitgenodigd om op 11 februari een toespraak in het Congres te houden. De premier accepteerde woensdag die uitnodiging en verzette de datum naar maart:

Twitter avatar IsraeliPM PM of Israel PM Netanyahu has accepted the invitation sent by Speaker John Boehner to address a joint meeting of Congress in early March.
Twitter avatar IsraeliPM PM of Israel PM: This invitation reflects the special friendship shared by Israel and the US and the strong bipartisan support for Israel across America.

President Obama werd echter niet verwittigd over diens bezoek. Een ongebruikelijke stap, aldus een woordvoerder van het Witte Huis:

“Volgens het protocol wordt de leider van een land geïnformeerd als de leider van een ander land daarheen reist. President Obama doet dat in ieder geval wel bij zijn bezoeken.”

Principekwestie

Minister Kerry sprak diezelfde dag nog de sussende woorden dat Netanyahu altijd welkom is, en liet toen in het midden of de premier tijdens die trip ook Obama zal ontmoeten. Wel was de stap van Netanyahu unusual.

Van een ontmoeting met Obama zal geen sprake zijn, zo blijkt vandaag. Volgens een woordvoerder is het niet gepast om Netanyahu te ontvangen terwijl twee weken later in Israël verkiezingen zijn. Een principekwestie, aldus een woordvoerder van de Nationale Veiligheidsraad, want dat wordt met alle regeringsleiders gedaan.

Tot zover de officiële lezing.

Nieuwe sancties = veto

Vanochtend meldt de Israëlische krant Haaretz namelijk dat het Witte Huis woedend is op Netanyahu. Een hoge functionaris van het Witte Huis die anoniem wil blijven:

“We dachten alles wel gezien te hebben, maar Bibi (Netanyahu) heeft ons verrast. Er zijn dingen die je gewoon niet doet; hij spuugt ons publiekelijk in het gezicht. Zo gedraag je je niet.”

Wat er namelijk echt aan de hand is: het nucleaire programma van Iran, waar het land al een tijdje met de VS over onderhandelt. Volgens Iran is dat programma voor louter vreedzame doeleinden, maar Israël en een aantal andere landen vermoeden dat er in het geheim wordt gewerkt aan een kernwapen.

De gesprekken slepen zich al een tijdje voort, en Obama wordt door het door de Republikeinen gedomineerde Congres onder druk gezet om het land nieuwe sancties op te leggen. Geen denken aan, aldus Obama tijdens zijn State of the Union, dinsdag. Zolang er nog wordt onderhandeld met Iran kunnen nieuwe sancties rekenen op een presidentieel veto.

Een paar uur ná die toespraak accepteerde Netanyahu de uitnodiging van Boehner.

Mossad geeft tegenstrijdige berichten

De premier zal tijdens zijn bezoek dan ook spreken over de bedreigingen die het Iraanse nucleaire programma oplevert voor de VS en het Westen. Dat Obama Netanyahu niet zal ontmoeten tijdens diens bezoek is volgens de officiële lezing dan wel gebruikelijk, maar komt het Witte Huis tegelijkertijd ook erg goed uit.

Opvallend: de Israëlische geheime dienst Mossad zou volgens Bloomberg zich uitspreken tegen nieuwe sancties. Tegenover minister Kerry zouden functionarissen van de dienst hebben gezegd dat nieuwe sancties als ‘een granaat’ zullen inslaan op de onderhandelingen. De Mossad ontkent deze berichten in een gisteren verschenen persbericht: zonder druk zal Iran nooit instemmen met vergaande compromissen.

De regering van Obama is er in ieder geval niet van gediend dat Netanyahu zich op deze manier bemoeit met de totstandkoming van Amerikaans beleid. Iets wat de president tijdens een telefoongesprek met de premier op 12 januari ook al duidelijk maakte. De stap van woensdag zal niet zonder gevolgen zijn, aldus de functionaris van het Witte Huis:

“Netanyahu moet beseffen dat Obama nog anderhalf jaar president is. Dit zal een prijs hebben.”