Mysterieuze dood

De dood van een openbaar aanklager wordt met de dag vreemder. Wie gaf de opdracht? Twee complottheorieën.

Op een bord met daarop de slachtoffers van de bloedige aanslag op een joods gemeenschapshuis in 1994 is de naam van Nisman geplakt. Er zou een link zijn tussen zijn dood en de terreurdaad. Foto Reuters
Op een bord met daarop de slachtoffers van de bloedige aanslag op een joods gemeenschapshuis in 1994 is de naam van Nisman geplakt. Er zou een link zijn tussen zijn dood en de terreurdaad. Foto Reuters

Eerst zei president Cristina Kirchner dat het zelfmoord was. Even later plaatste ze daar een vraagteken achter. Nu zegt ze dat speciale aanklager Alberto Nisman is vermoord, om haar en haar regering in diskrediet te brengen. Een nieuwe twist rondom een verdachte dood die tot veel vragen leidt. De zaak wordt vreemder met de dag.

Nisman stond op het punt president Kirchner en minister van Buitenlandse Zaken Hector Timerman ten overstaan van het Argentijnse congres te beschuldigen. Ze zouden de Iraanse verdachten beschermen die verantwoordelijk zouden zijn voor de bloedigste terroristische aanslag uit de Argentijnse geschiedenis: een bombardement op een joods gemeenschapshuis in 1994 waarbij 85 mensen omkwamen en ruim tweehonderd gewonden vielen.

Nismans dood leidde direct tot ophef. En tot wilde theorieën over wat zich zondagmiddag heeft afgespeeld in het streng beveiligde appartement van Nisman in Buenos Aires.

Daar werd hij dood aangetroffen op zijn badkamervloer met een schotwond in zijn rechterslaap. Een handpistool en een lege kogelhuls naast hem, de deur aan de binnenkant op slot. Een andere deur was open, zo bleek later. Op Nismans handen zijn geen kruitsporen aangetroffen. Het pistool was bovendien niet van hem.

Complottheorie 1: de regering gaf opdracht Nisman te vermoorden

Tegenstanders van de regering wisten direct wie schuld heeft aan Nismans dood: president Cristina Kirchner zelf. De bevindingen van Nisman zouden haar positie zo onder druk zetten, dat ze geen andere uitweg zag dan hem te laten omleggen.

Nisman werkte namelijk al een decennium aan het vinden van de daders van de aanslag. Zijn onderzoek wees in de richting van Hezbollah, die de aanslag zou hebben uitgevoerd, en Iraanse ambtenaren, die daartoe opdracht zouden hebben gegeven. In 2007 vaardige Interpol arrestatiebevelen uit tegen vijf Iraniërs en een Hezbollah-leider.

Maar ook Kirchner dook op in zijn onderzoek. Nisman verzamelde de afgelopen maanden honderden uren telefoontaps waaruit zou blijken dat Kirchner die arrestatiebevelen zou laten verdwijnen. Dat zou de weg vrijmaken voor een graan-voor-olie-deal: de belabberde Argentijnse economie heeft grote behoefte aan (goedkope) brandstof.

Het 298 pagina’s tellende dossier vol bewijslast dat Nisman opbouwde, werd dinsdagavond vrijgegeven door een Argentijnse rechter. Uit uitgebreide transcripties van afgetapte gesprekken tussen Argentijnse en Iraanse regeringsfunctionarissen ontstaat inderdaad het beeld dat de landen al jaren in het geheim onderhandelen.

The New York Times citeert een transcriptie uit 2013. Daarin zegt Luis D’Elía, een Argentijnse vakbondsleider, dat hij orders heeft van de ‘vrouwelijke baas’. Ook zegt hij: ‘Hij is zeer geïnteresseerd in uitwisselen wat zij geven voor graan en rundvlees’, verwijzend naar een machtige Argentijnse minister die hij zojuist heeft ontmoet.

Aanhangers van deze theorie vrezen dat er geen echt onafhankelijk onderzoek zal plaatsvinden naar de toedracht van Nismans dood. Maandagavond gingen duizenden woedende Argentijnen de straat op. Het is nu aan de Argentijnse instituties om te bewijzen hoe onafhankelijk ze zijn.

Complottheorie 2: Nisman werd vermoord door een tegenstander van Kirchner en haar regering

Dat is wat president Kirchner momenteel denkt en uitdraagt. Gisteren publiceerde ze een brief van bijna drieduizend woorden op haar Facebookpagina waarin ze schrijft dat Nisman valse informatie kreeg opdat hij haar regering zou beschuldigen van beïnvloeding van zijn onderzoek. De volgende stap: hem vermoorden om zo de verdenking op Kirchner en haar regering te laden.

Volgens Kirchners kabinetschef Jorge Capitanich bevat het dossier van Nisman ‘geen ondersteunend bewijs’. Een van de medewerkers van de veiligheidsdienst die Nisman opvoert, zou daar niet werkzaam zijn, aldus Capitanich. Aníbal Fernández, regeringssecretaris, zegt er zelfs van overtuigd te zijn dat de aanklacht niet door Nisman is geschreven.

‘Ze gebruikten hem toen hij nog leefde en hadden hem vervolgens dood nodig’, aldus de president in haar brief. ‘Het echte complot tegen de regering was de dood van de aanklager nadat hij de president beschuldigde.’ Wie ‘ze’ zijn, laat Kirchner in het midden.