Griepvirus van deze winter is ontsnapt aan het vaccin

Er trekt een griepvirus door het land dat zijn slachtoffers zieker maakt dan gebruikelijk. De H3N2-variant sloeg eerder deze winter in Amerika toe.

De huidige griep: nauwelijks meer, maar wel erger
De huidige griep: nauwelijks meer, maar wel erger

De griep heeft dit jaar kwaadaardige trekjes. Er zijn meer 65-plussers met een longontsteking dan in andere jaren – dat is een beruchte griepcomplicatie. En er waart een gemuteerd virus rond waar het griepvaccin niet optimaal tegen beschermt. „De samenhang tussen ernstiger ziekte bij ouderen en het veranderde virus is nog niet bewezen, maar het lijkt allemaal bij elkaar te passen”, zegt Gé Donker, epidemioloog van het NIVEL die de wekelijkse griepcijfers bijhoudt.

Het NIVEL zette gisteren de griepcijfers uit de week van 12 tot 19 januari op de website. Er waren iets minder grieppatiënten dan een week eerder: 119 zieken per 100.000 mensen. De week ervoor was dat 139. „Het valt nog niet te zeggen hoe het de komende weken gaat. We zien wel vaker even een terugval”, zegt Donker.

Deze week gaat de griepepidemie van deze winter in ieder geval zijn achtste week in. Bij meer dan 50 per 100.000 mensen met griepverschijnselen heerst er een epidemie.

Opvallend zijn de vele longontstekingen bij 65-plussers die het NIVEL registreert. Het laat zien dat de griep dit jaar niet zozeer méér mensen ziek maakt, maar érnstiger ziek.

Hetzelfde gebeurde eerder deze winter in de Verenigde Staten. In december sloeg het Centers for Disease Control (CDC) alarm. De epidemie lijkt daar nu over zijn hoogtepunt heen. Het veranderde virus veroorzaakte er niet veel meer griep, maar hij ging wel gepaard met relatief veel ziekenhuisopnamen van 65-plussers.

Het influenzavirus dat deze winter op het noordelijk halfrond toeslaat is van het type H3N2. „In de ongeveer 500 van ziekenhuispatiënten toegestuurde keel- en neusmonsters waarin we deze winter influenzavirus hebben gevonden zat meestal H3N2”, zegt Guus Rimmelzwaan, hoogleraar immunovirologie aan het Erasmus MC. Vervelend is dat de test die zou moeten zeggen of het virus zo veranderd is dat hij gedeeltelijk aan het vaccin ontsnapt, bij H3N2-virussen de laatste jaren slecht werkt. Dat is geen Rotterdams probleem. Alle virologen hebben er last van. Rimmelzwaan: „Genetische analyse biedt uitkomst. Dat is een wat indirect bewijs, maar we zien op het ogenblik vooral H3N2-virussen waarvan de Wereldgezondheidsorganisatie zegt dat het vaccin er wat minder goed tegen beschermt.”

Een virus ‘ontsnapt’ aan een vaccin door genetic drift, door stapsgewijze genmutaties. Hierdoor moet de afweer van de mens zich keer op keer aanpassen – het ene seizoen meer dan het andere. Ook het griepvaccin moet erop worden aangepast. Vanwege de productietijd wordt de samenstelling ervan al in februari door de WHO vastgesteld. Bijna een jaar geleden waren er onvoldoende aanwijzingen voor een veranderend virus.