Opinie

Eerst de extremen, dan de gematigden

Jinek enRooijakkers inJouw vrijheid, mijn vrijheid
Jinek enRooijakkers inJouw vrijheid, mijn vrijheid

De allereerste gedachte, toen ik hoorde van de terreuraanslagen in Parijs, was, eerlijk waar, gewijd aan de onvermijdelijke reeks van debatten die ons weer te wachten stond, over de vrijheid van meningsuiting: op Twitter inmiddels voor het gemak aangeduid als ‘#vvm’.

We hadden het allemaal al eerder meegemaakt, de televisie-uitzendingen waarin Nederlanders die elkaar niet kunnen willen of begrijpen zich opwinden over de dovemansoren van de ander. Of zoals schrijver Robert Vuijsje het gisteren samenvatte: „Het opeisen van maximale vrijheid voor de eigen mening, gecombineerd met het zo min mogelijk gunnen aan de ander.”

Het was een van de aardigste observaties in een ingelast gemeenschappelijk programma van de publieke omroepen, uitgevoerd door de NTR, onder de titel Jouw Vrijheid, Mijn Vrijheid. Ik zag er tegenop als een berg, maar het viel mee.

In tegenstelling tot bij de schreeuwpartijen in het vorige decennium, was nu nagedacht over nut en noodzaak, maar vooral over de opbouw van zo’n programma van anderhalf uur.

Zo was er een dubbelpresentatie, die de tegenstanders eerlijk verdeelde. Art Rooijakkers (AVRO-TROS) nam de moslims voor zijn rekening, Eva Jinek (KRO-NCRV) degenen die vvm zien als een gebod tot religiekritiek.

Ook heel slim begon het scala van meningen met een moslim die vooral angst in zijn omgeving waarneemt en die iedereen aardig vindt: de net in het voorafgaande programma eruit geknikkerde deelnemer aan Wie Is De Mol? Ajouad el-Miloudi.

Daarna was het de beurt aan de van elkaar gescheiden scherpslijpers, die beiden Heel Erge Dingen mochten roepen: de rechtse blogger Annabel Nanninga eiste het recht om te kwetsen op en noemde Alexander Pechtold (D66) een flapdrol.

Daarna opinieerde rapper Appa dat die aanslagen net zo goed uit naam van het Jungleboek zouden kunnen zijn gepleegd, en dat het succes van burgemeester Ahmed Aboutaleb te maken heeft met intellect en talent tot „konten krabben”.

Ook al namen ze even later op banken tegenover elkaar plaats, dit kwam niet meer goed. Mooi zo; in 2004 was dit dan het moment om allemaal door elkaar te gaan schreeuwen.

Het liep nu net even anders. Er was geen redacteur die voor de camera de meest gepeperde reacties op Twitter voorlas. Ze waren er genoeg, ik heb er veel gelezen. Bijna allemaal ontzeiden ze de sprekers in beeld het recht om dit of dat te vinden, omdat ze immers ooit gezegd hadden dat...

Wel vertelde Gijs Rademaker van het EénVandaag Opiniepanel wat we er steekproefmatig thuis van vinden, met de kanttekening dat er weinig moslims in het panel zitten. En kijk: 60 procent van de Nederlanders, zelfs 78 procent van de jongeren, denkt dat we er samen wel uit gaan komen.

Tegen het einde namen de aantallen genuanceerde en gematigde opiniemakers toe. Er leek wel een soort nationaal saamhorigheidsgevoel de kop op te steken. Op Twitter las ik dat in de laatste verkiezingspoll van EénVandaag D66 met 30 zetels de grootste partij is, vlak voor de PVV met 28, en dat de gedoogcoalitie op een nipte meerderheid kan rekenen. Dat gaat echt veel sneller dan na de moord op Theo van Gogh.