Een rij Golfjes zeven maal rond de evenaar

De hoeveelheid geld die de ECB in de economie pompt is nauwelijks te bevatten, maar de beurzen zijn voorlopig blij.

Minimaal 1.140 miljard euro. Dat is het bedrag dat de Europese Centrale Bank aan verhandelbare leningen gaat opkopen om meer geld in de economie en het banksysteem te pompen. Dat bedrag is fenomenaal, en bijna niet te bevatten. Om het in perspectief te plaatsen: alle koopwoningen in Nederland, dat zijn er 3,88 miljoen, kosten samen op dit moment 860 miljard euro. Je kunt van het bedrag dus de totale particuliere woningvoorraad in Nederland kopen, en dan is er nog 180 miljard over.

Of, andere vergelijking: wie er Volkswagen Golfjes voor koopt, krijgt een rij auto’s die bijna zeven maal rond de evenaar loopt. Of 163 euro voor elke aardbewoner.

En dan is het voorgenomen bedrag in wezen ook nog een minimum: het gaat om aankopen van 60 miljard euro per maand, tot en met september 2016, te beginnen in maart van dit jaar. Als de nu te lage inflatie in de eurozone tegen die tijd nog steeds niet niet op een ‘geloofwaardig pad’ naar 2 procent of iets daaronder zit (het officiële doel van de ECB), dan gaan ze door. Uiteindelijk kunnen de aankopen dus nog hoger uitpakken.

Het bedrag was hoger dan de 500 miljard euro die begin deze week nog werd verwacht, al liepen de schattingen woensdag al veel hoger op, toen details al begonnen uit te lekken.

Op de financiële markten is het gisteren aangekondigde plan van de Eu ropese Centrale Bank om voor minimaal 1.140 miljard euro aan vooral staatsleningen op te kopen voorlopig een succes. De euro zakte vanmorgen naar de laagste koers in 11 jaar: 1,1342 dollar per euro. Op de effectenbeurzen gingen aandelen gisteren verder omhoog, met winsten van rond 1,5 procent zowel in Europa als in de VS. De AEX-index bereikte vanmorgen met ruim 452 punten zijn hoogste stand sinds de zomer vóór de Lehman-crisis. En op de obligatiemarkt stegen de koersen van staatsleningen van de landen van de eurozone verder, waardoor de effectieve rente daalde. De zuidelijke Europese landen zagen de rente verder afkalven, tot recordlaagte. Italië, bijvoorbeeld, betaalt nu nog maar 1,47 procent rente over tienjarige staatsleningen.

De bedoeling van de ‘kwanititatieve verruiming’ (quantitative easing, of QE) is allereerst om de inflatie in de eurozone, die in december zakte tot minus 0,2 procent, aan te jagen. Een neveneffect is het opkrikken van de economische groei, door de stijging van de prijzen van effecten op de beurs, meer en goedkopere leningen door de banken aan de private sector, en door vertrouwenseffecten.

De meningen over de effectiviteit van het ECB-program zijn verdeeld. Voorstanders zien er een late bekering in tot het Amerikaanse beleid, dat in de VS inmiddels zou hebben geleid tot een flinke economische opleving. Tegenstanders vrezen voor toekomstige instabiliteit van de financiële sector, het ontstaan van nieuwe zeepbellen op de beurzen en oncontroleerbare inflatie op de langere termijn.