‘VS zetten inlichtingendiensten onder druk’

De Amerikaanse inlichtingendienst NSA zet de Nederlandse diensten AIVD en MIVD onder druk om bij het kabinet extra afluisterbevoegdheden af te dwingen. Dat zegt de Amerikaanse klokkenluider Edward Snowden in een interview met Nieuwsuur en de Volkskrant. Snowden verblijft nog altijd in de Russische hoofdstad Moskou waar hij na zijn onthullingen over de afluisterpraktijken door de NSA asiel heeft gekregen.

De Tweede Kamer bespreekt binnenkort een wetsvoorstel van de ministers Plasterk (Binnenlandse Zaken, PvdA) en Hennis (Defensie, VVD) om Nederlandse inlichtingendiensten het internetverkeer in Nederland onbeperkt te laten aftappen. Tot nu toe mogen ze alleen niet-kabelgebonden communicatie via ether of satelliet breed en ongericht monitoren. Steeds meer communicatie verloopt via internet, onder andere e-mail, sociale media en chatdiensten als Whatsapp. Met de nieuwe bevoegdheid zouden AIVD en MIVD ook dit verkeer kunnen screenen.

Volgens Snowden doen Tweede Kamerleden er goed aan te onderzoeken of de NSA druk heeft uitgeoefend en of de Nederlandse diensten van plan zijn de nieuw te vergaren data te delen met de Amerikanen. Met de extra bevoegdheden kunnen de Nederlandse diensten volgens Snowden nauwer betrokken raken bij de Five Eyes – de inlichtingendiensten van de VS, het Verenigd Koninkrijk, Canada, Australië en Nieuw-Zeeland, die data onderling vrijwel onbeperkt zouden uitwisselen. De Nederlandse diensten worden door hun Amerikaanse collega’s gezien als „ondergeschikten”, zei Snowden. „Ze doen wat we hun opdragen en daar krijgen ze wat voor terug.” De NSA zou Nederland zien „als een uitkijkpunt van waaruit ze op unieke wijze hun buren kunnen bespioneren”.

In hetzelfde interview noemt Snowden zichzelf in zijn tijd bij de NSA een „laaggeplaatste analist”. In die zin is het de vraag hoeveel hij weet over Amerikaanse bemoeienis met de Nederlandse inlichtingencapaciteiten. Hij lijkt zijn kennis vooral te hebben vergaard tijdens het praktische analysewerk dat hij deed en het doorspitten van de tienduizenden NSA-documenten die hij ontvreemdde. Daaruit is bekend dat de Britse inlichtingendienst GCHQ de AIVD adviseert over het nemen van juridische hobbels om in Nederland toch alvast deels internetverkeer te kunnen aftappen.

Snowden ziet weinig heil in grotere aftapbevoegdheden voor inlichtingendiensten in de strijd tegen terreur. Hij stelt dat analisten bedolven raken onder de massa’s gegevens over onschuldige burgers. Gericht bespioneren van mensen die al verdacht zijn leidt volgens hem tot betere resultaten.