Verhofstadt: we moeten toe naar Europese CIA

Leider Europese liberalen

De Belgische ex-premier pleit voor „een volwaardige inlichtingendienst” van de EU.

Met het antwoord van Marine Le Pen op de aanslagen in Parijs – herstel de EU-binnengrenzen, schaf de vrijreizenzone Schengen af – is Guy Verhofstadt snel klaar. De leider van de Europese liberalen vindt zijn rechts-populistische collega in het Europarlement „dwaas” en „naïef”. Grenzen, zegt Verhofstadt, zijn juist het probleem. Nationale veiligheidsdiensten werken onvoldoende samen. De Belgische ex-premier bepleit een Europese CIA. Een idee minstens zo radicaal als dat van Le Pen – EU-lidstaten hechten aan hun geheime diensten. Maar de Italiaanse premier Renzi is al vóór.

Deze week waren de ministers van Buitenlandse Zaken in Brussel samen, volgende week die van Binnenlandse Zaken in Riga. En 12 februari houden EU-leiders een aan terrorisme gewijde top. „Ze moeten met een geloofwaardig plan komen”, zegt Verhofstadt in een gesprek in Brussel.

Hoe ziet een Europese CIA eruit?

„We moeten toe naar een volwaardige inlichtingendienst. Nu is er geen gemeenschappelijke risicoanalyse, geen verplichte gegevensuitwisseling tussen nationale diensten. De aanslagen hebben laten zien dat niet collecting, maar sharing het probleem is.

„Tien dagen na 9/11 forceerden EU-leiders het Europees arrestatiebevel. Dit moet nu gebeuren met de Europese inlichtingendienst. Ik denk aan de nu nog door lidstaten geblokkeerde versterking van Europol [samenwerking van politiediensten] en een Europees OM, zodat je elke EU-vervolging vanuit één punt kunt lanceren.”

Lidstaten dringen vooral aan op een Europese database met gegevens van vliegtuigpassagiers, maar dat blokkeert het Europarlement weer.

„Wij koppelen dit aan de [onvoltooide] richtlijn voor gegevensbescherming, zodat de gegevens ook echt worden gebruikt tegen wie ze gebruikt moeten worden. Als lidstaten akkoord zijn, kan dit morgen nog worden gedeblokkeerd. Maar daarmee is het probleem onopgelost. We hebben een enorme stap nodig, zoals met het Europese arrestatiebevel.”

Premier Cameron wil geen soevereiniteit overdragen aan een Euro-CIA.

„De Britse diensten wisten nu van zaken die de Fransen beter hadden kunnen weten. Er zijn legio voorbeelden. Dit is een niet te missen kans. We mogen niet verkeerd schieten: Schengen opgeven. Nee, nee! We moeten niet de binnengrenzen maar buitengrenzen versterken. Die zijn geen Italiaans of Grieks maar een gemeenschappelijk probleem, dat gemeenschappelijke financiering en bemanning behoeft.”

Zou er niet meer controle zijn, met bewaking van de binnengrenzen?

„Dan krijg je als met defensie: de reden dat we in de wereld op defensiegebied niets voorstellen is omdat we 28 keer hetzelfde doen.”

Jihadstrijders kunnen zich nu vrij simpel verplaatsen als het hun in de EU te heet onder de voeten wordt.

„Door kennis te delen ben je ze steeds een stap voor. Het mag geen vrijblijvende oefening zijn, waarbij wordt gezegd: jou vertrouw ik, dus jij krijgt informatie. Dát gebeurt nu. Je kunt geen Schengen creëren, geen gemeenschappelijke ruimte, en dan zeggen: de veiligheidsgaranties erbinnen blijven in handen van lidstaten. We moeten verhinderen dat we dezelfde fout maken als met de euro.”