Recensieoverzicht: het script van Birdman wordt Keatons werkelijkheid

Soms lijkt een film werkelijkheid te worden. Micheal Keaton speelt in Birdman een uitgerangeerde acteur die een grote comeback probeert te maken. En laat nu uitgerekend deze rol Keaton, vroeger een superster maar daarna afgegleden naar de obscuriteit, een Oscarnominatie opleveren. Lees hier de recensies.

Michael Keaton speelt in Birdman letterlijk en figuurlijk de rol van zijn leven.
Michael Keaton speelt in Birdman letterlijk en figuurlijk de rol van zijn leven. Foto Twentieth Century Fox

Soms wordt een film werkelijkheid. In het geval van de film Birdman or (The unexpected virtue of ignorance) en hoofdrolspeler Michael Keaton lijkt het er in ieder geval wel op. Keaton speelt in de film een uitgerangeerde Hollywoodacteur die nog één keer een grote comeback probeert te maken. En laat nu uitgerekend deze rol Keaton, vroeger een superster dankzij onder andere zijn rol als Batman (1989) maar daarna afgegleden naar de obscuriteit, een Oscarnominatie opleveren.

Dat is volledig terecht, is in bijna elke recensie te lezen. NRC-recensent Peter de Bruijn geeft de film vier uit vijf ballen:

“Michael Keaton is geweldig als de extravagante, geplaagde acteur die niet helemaal meer in staat is om waan en werkelijkheid uit elkaar te halen.”

De film gaat over Riggan Thomson, een acteur die tientallen jaren geleden aan de top van Hollywood stond dankzij zijn rol als superheld Birdman. Sindsdien is het echter bergafwaarts met zijn carrière gegaan. Nu wil Thomson nog één keer iets maken wat ertoe doet, en daarom neemt hij de regie en hoofdrol van een theaterstuk op zich.

Oscarnominaties voor wandelende clichés

Vorige week werd bekend dat Keaton is genomineerd voor de Oscar van mannelijke hoofdrol. Hij is niet de enige acteur die een nominatie kon bijschrijven dankzij de film die voor negen Oscars in aanmerking komt; naast Keaton zijn Edward Norton (beste mannelijke bijrol) en Emma Stone (beste vrouwelijke bijrol) genomineerd. En ook zij verdienen de nominatie, schrijft De Bruijn, al spelen ze allemaal “wandelende clichés”:

Niet alleen Keaton excelleert in de film; alle acteurs zijn geweldig in een woeste film, die van alles en nog wat in de pot gooit, flink roert en dan maar ziet wat ervan komt. [...] De personages zijn niet zo heel veel meer dan wandelende clichés: de bezeten, zelfingenomen methodacteur die alleen oog heeft voor zijn ‘artistieke proces’ (Edward Norton), de filmster op leeftijd die op de valreep als kunstenaar serieus genomen wil worden (Keaton), de onzekere actrice die haar droom van Broadway ziet uitkomen (Naomi Watts), de verwaarloosde, aan de drugs geraakte telg van een Hollywoodfamilie (Emma Stone).”

Foto Fox Searchlight Pictures.

Michael Keaton en Edward Norton zijn allebei genomineerd voor een Oscar. Foto Fox Searchlight Pictures.

‘Birdman is een livefilm’

Het zijn niet alleen de acteurs van Birdman die geroemd worden. Het camerawerk van Emmanuel Lubezki - die ook Gravity filmde - krijgt veel lof toegezwaaid. Zijn lange shots, en de minimale montage van regisseur Alejandro González Iñárritu (21 Grams, Babel) zorgen ervoor dat de acteurs worden uitgedaagd om hun beste prestaties te leveren, aldus De Volkskrant, die de film vijf uit vijf sterren geeft:

De lange opnamen zijn ditmaal geen uitzondering maar regel, met om de tiental minuten een slim verborgen montage. [...] Ongekend, hoe met zoveel uitgekiende kunstgrepen precies die veelbesproken echtheid wordt opgeroepen. Birdman is een vorm van livefilm.”

‘Geleende stijl’

Hollywood schijnt het, getuige de Oscarnominatie en Keatons winst van de Golden Globe voor beste acteur, geweldig te vinden dat Keaton letterlijk en figuurlijk de rol van zijn leven speelt. Wie op recensieverzamelwebsite RottenTomatoes kijkt, ziet dat 92 procent van de 251 beoordeelde recensies het daar mee eens is. Maar niet iedereen is onverdeeld enthousiast. The New Yorker is blij met de terugkeer van Keaton op het grote scherm, maar dat is het enige positieve:

“Regisseur Iñárritu leent stijl en trucjes van andere films en gebruikt alleen de meest gebruikelijke, minst uitdagende elementen daarvan.”

‘Een tweede keer kijken waard’

De film is de eerste comedy van de hand van regisseur Iñárritu, die daarvoor vooral aan zwaarmoedige films werkte. “Doodsbang” was de Spaanse regisseur, zei hij zelf tijdens het filmfestival van Venetië waar Birdman de openingsfilm was. Toch is het niet alleen maar lachen geblazen voor de kijkers. Het lot van Thomson heeft ook iets tragisch. Het maakt het eindresultaat tot een (geslaagd) gelaagd geheel, aldus The Associated Press:

Birdman, more than most, seems a film that deserves a second viewing, not only to admire the work of Keaton and his co-stars, but to delve into its many layers.”