En nu gaan ze ook films maken

De webwinkel heeft ambitieuze plannen met film en tv. De filmbranche ziet Amazon vooral als ordeverstoorder.

Amazon heeft wereldwijd een reputatie als online marktplaats voor allerlei soorten spullen, van zeilboten tot snoepgoed. Minder bekend zijn de recente ambitieuze plannen van de Amerikaanse ‘alleswinkel’ als producent van kwaliteitsfilms en televisieseries.

Net als in andere branches maakt Amazon in de entertainmentsector momenteel naam als disruptor: een nieuwkomer die de bestaande orde verstoort. Deze maand haalde Amazon Studios vier keer het nieuws. Bij de uitreiking van de Golden Globes won het webwarenhuis voor het eerst de hoofdprijs voor beste serie. Ook ontving acteur Jeffrey Tambor de Globe voor beste mannelijke hoofdrol in deze taboedoorbrekende reeks, getiteld Transparant, over een transseksuele politicoloog die de transformatie tot vrouw ondergaat.

Los Angeles reageerde met ongeloof op de uitreikingen. Videodienst Netflix heeft in Hollywood een reputatie opgebouwd met baanbrekende series zoals House of Cards en Orange is the New Black. Amazon wordt gezien als nieuwkomer, een onderdeurtje dat – althans als tv-maker – nog in het duister tast. „Ze hebben niet eens een eigen afterparty na de Globes”, merkte een topmanager van Fox Entertainment verontwaardigd op tijdens de eigen afterparty.

Kort daarna werd ook nog eens bekend dat Woody Allen een serie voor Amazon gaat schrijven en regisseren. Het wordt Allens eerste werk voor de tv, nadat hij de afgelopen decennia 51 speelfilms maakte.

Over inhoud, vorm en termijn is nog niets bekend. „Ik heb geen ideeën en weet niet waar ik moet beginnen”, liet Allen weten in een verklaring. „De regisseur wordt ondertussen beschuldigd van seksueel misbruik van zijn geadopteerde dochter. Door deze oude aantijging – die Allen altijd heeft ontkend – blijft hij een controversiële figuur in de VS. De zet van Amazon werd in de media dan ook opgevat als opmerkelijk, en mogelijk riskant.

Onterecht, vindt media-analist Brian Wieser van onderzoeksbureau Pivotal Research. „Alles wat Amazon doet, draait om data”, zegt hij. „Ze zullen absoluut gemeten hebben hoe Allens reputatie ligt onder potentiële kijkers.”

Het Woody Allen-nieuws was nog nauwelijks bezonken, toen de onderneming deze week meldde dat ze twaalf onafhankelijke speelfilms (‘indies’) per jaar gaat produceren. De films krijgen een bescheiden budget van 5 tot 25 miljoen dollar per jaar, ruim 4 tot 22 miljoen euro.

Wellicht nog belangrijker is dat ze al binnen acht weken na de première te zien zullen zijn op computer of tablet. De indies worden voor de bioscoop geproduceerd, maar in plaats van de gebruikelijke tien tot twaalf maanden wachttijd voordat streaming is toegestaan, komen de films dus snel naar het kleine scherm.

Ineens waren er 15 pilots

Tussen al die nieuwtjes door lanceerde Amazon ook nog eens in één klap vijftien pilots. Doorgaans worden deze proefafleveringen alleen gezien binnen het bedrijf, waarna wordt besloten er al dan niet een volwaardige tv-serie van te maken. Maar Amazon pakt de zaken wel vaker anders aan dan gebruikelijk. De pilots zijn nu te zien voor iedereen met een abonnement op Amazon Prime, dat in de VS, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland 99 dollar (85 euro) per jaar kost. Daarna zal Amazon op basis van de kijkcijfers bepalen wie een volwaardige serie gaat maken.

Achter de pilots zitten bekende namen, zoals filmregisseur Ridley Scott en Shawn Ryan, die de hitserie The Shield produceerde. Maar volgens veel recensenten is er maar één echt de moeite waard: The Man in the High Castle, over een fictief Amerika nadat nazi-Duitsland de Tweede Wereldoorlog heeft gewonnen.

Het veranderende kijkgedrag, met name onder jongeren, beïnvloedt de grote filmstudio’s en tv-zenders. De filmdivisie van Fox lanceerde The Interview eind vorig jaar eerst online, nadat de bioscopen de film weigerden als reactie op dreigementen van hackers. Pas toen de komedie een succes werd op het internet, kwam hij alsnog uit op het witte doek, ook in Nederland. Kabelzender HBO, die ooit voorop liep in het huidige ‘gouden tijdperk van televisie’, probeert inmiddels een inhaalslag te maken door een zelfstandige streaming-dienst te introduceren, waarvoor geen kabel-abonnement nodig is.

Maar in alle opwinding over het succes van Amazon en andere streaming-aanbieders is het wel zaak om het hoofd koel te houden, zegt analist Brian Wieser. Het online kijken is nog altijd ‘een kleine minderheid van alle tv-consumptie’. „Het staat vast dat er goede zaken te doen zijn, maar Amazon en Netflix blijven afhankelijk van de distributeurs”, zegt Wieser.

En dat zijn de kabelbedrijven, die de meeste advertentiedollars nog altijd via ‘gewone’ televisiezenders binnenhalen. „Wat we zien is evolutie”, zegt Wieser. „Geen revolutie.”