Een stap dichterbij het einde van de wereld: Doomsday-klok op 23.57 gezet

We zijn weer een stapje dichter bij het einde van de wereld. Althans, volgens de Doomsday Clock – de metafoor voor de mate van gevaar waarin de wereld verkeert. De organisatie die de symbolische klok in 1947 ontwierp besloot vanavond de klok van vijf voor middernacht naar drie vóór te schuiven.

Professor Richard Somerville, lid van The Bulletin of Atomic Scientists, onthult de nieuwe stand van de Doomsday-klok.
Professor Richard Somerville, lid van The Bulletin of Atomic Scientists, onthult de nieuwe stand van de Doomsday-klok. Foto AFP/Nicholas Kamm

We zijn weer een stapje dichter bij het einde van de wereld. Althans, volgens de Doomsday Clock - de metafoor voor de mate van gevaar waarin de wereld verkeert. De organisatie die de symbolische klok in 1947 ontwierp besloot vanavond de klok van vijf voor middernacht naar drie vóór te schuiven.

Twitter avatar BulletinAtomic BulletinOfTheAtomic Doomsday Clock is now at 3 minutes to midnight. Was at 3 minutes in 1984 & 1949. Watch: http://t.co/xvFhhcXsGT

Drie voor twaalf. Het lijkt alsof het einde echt nabij is. Maar vaak wordt de klok niet verzet. Vanavond is het pas de twintigste keer sinds juni 1947, toen de klok begon op 23.53 uur. De laatste keer dat hij werd verzet is drie jaar geleden, toen de klok van zes voor naar vijf voor twaalf versprong. De klok wordt bijgehouden door de trans-Atlantische organisatie The Bulletin of Atomics Scientists. Het siert het tijdschrift van de organisatie, die bestaat uit twintig veiligheidsexperts. Achttien van hen zijn Nobelprijswinnaars. Ze baseren de stand van de klok sinds de oprichting op de nucleaire veiligheid in de wereld. Sinds 2007 wordt ook het klimaat meegenomen in het oordeel.

Terug naar de Koude Oorlog

Met de nieuwe stand van de klok verkeert de wereld in eenzelfde staat van onveiligheid als in begin jaren vijftig, toen de Verenigde Staten van Amerika en de Sovjet-Unie tijdens de Koude Oorlog bovengrondse atoomproeven deden, of als in de jaren tachtig, toen India en Pakistan nucleaire wapens testten.

De trans-Atlantische organisatie The Bulletin of Atomics Scientists zegt dat de wereld op het gebied van kernwapens én qua klimaat de afgelopen jaren achteruit is gegaan. Voorzitter Kennette Benedict:

“De kans op een wereldwijde catastrofe is heel hoog, en de maatregelen die nodig zijn om de risico’s op een ramp te verlagen moeten zeer binnenkort genomen worden.”

Benedict noemde het gebrek aan daadkracht van de Verenigde Staten van Amerika en Rusland om hun nucleaire wapenarsenalen te verkleinen als belangrijke reden om de klok te verzetten. Ook de modernisering van kernwapens noemde ze een “ontegenzeggelijke dreiging”. Daarnaast zouden landen over de gehele wereld te weinig doen om de opwarming van de aarde tegen te gaan. 2014 was volgens de wetenschappers het warmste jaar in de afgelopen 130 jaar.

Nog dichter bij ‘Doomsday’

Eenmaal in het bestaan van de klok zijn we dichterbij de rand van de afgrond geweest. Van 1953 tot 1960 stond de klok op 23.58 uur nadat zowel de Verenigde Staten van Amerika als de Sovjet-Unie hadden besloten een waterstofbom te produceren. Het andere uiterste was in de jaren negentig, toen na de val van de Berlijnse Muur de klok een aantal jaren op zeventien minuten voor middernacht stond.

Of de wereld ook daadwerkelijk iets doet met het advies van The Bulletin is maar de vraag. In wetenschappelijke kringen zingt het verwijt rond dat de tijdsaanduiding op te weinig criteria wordt gebaseerd. Al in 2012, de voorlaatste keer dat de klok werd verzet, meldde de organisatie dat “weinig van onze aanbevelingen worden opgepakt.” Wie weet is dat een kwestie van aftellen.