ECB gaat voor 1100 miljard aan staatsleningen opkopen

De Europese Centrale Bank (ECB) gaat negentien maanden lang elke maand voor 60 miljard aan staatsobligaties opkopen bij banken om de economie en de inflatie in de eurozone te stimuleren. Dat maakte ECB-president Mario Draghi zojuist bekend.

ECB-president Mario Draghi benadrukte de afgelopen maanden keer op keer dat de ECB bereid is meer te doen om de inflatie in de eurolanden aan te jagen.
ECB-president Mario Draghi benadrukte de afgelopen maanden keer op keer dat de ECB bereid is meer te doen om de inflatie in de eurolanden aan te jagen. Foto AFP / DPA / Arne Dedert

De Europese Centrale Bank (ECB) gaat maandelijks voor 60 miljard aan staatsobligaties opkopen bij banken om de economie en de inflatie in de eurozone te stimuleren. Dat maakte ECB-president Mario Draghi zojuist bekend. Het opkoopprogramma gaat minimaal negentien maanden duren.

Het opkoopprogramma dat vandaag is aangekondigd, begint in maart van dit jaar en loopt in ieder geval door tot september 2016. Door elke maand 60 miljard euro uit te geven gaat het om een totaalbedrag van 1.140 miljard euro.

Stimulatie van inflatie

Met de omstreden stap wil de ECB ervoor zorgen dat er meer geld voorhanden komt in de eurolanden. Banken krijgen door de verkoop van obligaties meer geld in kas. Als zij dit uitlenen aan burgers en bedrijven kunnen zij hun bestedingen opvoeren, waardoor de economische groei een duw in de rug kan krijgen. Op die manier zou ook de inflatie, de mate waarin prijzen stijgen, weer kunnen toenemen.

Dat is nodig ook, schrijft economieredacteur Maarten Schinkel in een groot uitlegstuk over de plannen van de ECB (€), want in de eurozone is er momenteel sprake van deflatie. Als die doorzet, heeft dat zeer nadelige gevolgen:

“Twee voorbeelden. Schulden worden moeilijker af te betalen. En mensen stellen hun consumptie uit omdat straks alles goedkoper is. Het komt niet vaak voor dat centrale banken, die normaal juist inflatie willen tegengaan, juist een hogere inflatie nastreven. Maar dat is nu wel het geval. Inflatie is op dit moment juist een wenselijke ontwikkeling. En het in omloop brengen van meer geld helpt daar in theorie bij.”

Concessie aan Duitsland en Nederland

Vooral in Duitsland en Nederland stuitte de stap, waarop de ECB de afgelopen maanden al duidelijk hintte, op veel verzet. De Noord-Europese landen vrezen dat hun zuidelijke buren stoppen met hervormingen, omdat hun begrotingen sterk verbeteren vanwege minder rentelasten. Daarnaast worden de effecten van een dergelijk opkoopprogramma betwist, schrijft economieredacteur Schinkel:

“Het plan heeft één groot nadeel: het is theorie. In de VS heeft een soortgelijke ingreep de inflatie wellicht iets opgestuwd, maar niet veel. In het Verenigd Koninkrijk is het effect wat groter, maar daar was het opkoopprogram zo’n drie- tot zesmaal omvangrijker dan wat de ECB van plan is. In Japan is het effect eigenlijk vrij klein.”

Daarom heeft Draghi zoals verwacht één flinke concessie gedaan aan met name deze twee landen. Er komt vrijwel geen gezamenlijk gedragen risico voor eventuele verliezen op de gekochte staabsobligaties. Voor 80 procent van het totaalbedrag moet de nationale banken hun eigen staatsobligaties kopen en dus ook zelf het risico dragen.

Twitter avatar ecb ECB Draghi: There was consensus on risk-sharing of 20/80%

54 miljard aan Nederlandse staatsleningen

Draghi zegt dat de aankopen van de ECB doorgaan tot er een “inflatiepad” wordt bereikt dat consistent is met het officiële doel van de ECB: een inflatie van 2 procent of iets daaronder. De staatsobligaties worden gekocht volgens de standaard-verdeelsleutel van de ECB. Dat betekent voor Nederland 5,6 procent. Als er van de maandelijkse 60 miljard euro aan aankopen 50 miljard naar staatsleningen zou gaan (en 10 miljard naar andere aankopen), dan koopt de bank in totaal voor 950 miljard euro aan staatsobligaties. Dat betekent zo’n 54 miljard aan Nederlandse staatsleningen.

Volg de laatste ontwikkelingen omtrent de ECB via ons liveblog.

Lees ook ‘Hoe Draghi 500 miljard euro wil laten rollen’ (€) in NRC Handelsblad.