Doe bestrijders mensenhandel niet af als moraalridders

Illustratie Angel Boligan

De cijfers die rondgaan over gedwongen prostitutie zaaien verwarring, betoogden Marijn Siebel en Laurens Buijs op 15 januari in NRC. Instanties zouden elk hun eigen registratiemethodes en definities hanteren. „De moraalridders die deze cijfers gebruiken om sekswerkers in een slachtofferrol te duwen, doen daarom meer kwaad dan goed”, aldus de auteurs. Onder die ‘moraalridders’ scharen zij Jojanneke van den Berge, de presentator die momenteel met een EO-serie de aandacht vestigt op het probleem.

Zekerheid over cijfers, dat pretendeer ook ik als officier van justitie niet. Een simpele bevraging geeft geen uitsluitsel over vrijwilligheid. Angst, schaamte en emotionele afhankelijkheid (‘loverboys’) staan immers eerlijke antwoorden in de weg. Dat hebben strafrechtelijke onderzoeken inmiddels wel aangetoond. Maar ik bestrijd dat er vanwege twijfel over de cijfers „geen zinnig woord” gezegd kan worden over gedwongen prostitutie.

Op 1 oktober 2000 is het bordeelverbod opgeheven. Exploitatie van vrijwillige prostitutie van volwassenen was niet langer strafbaar. Daarvoor was prostitutie zelf al niet strafbaar. De gedachte was dat de scheiding tussen illegaal en legaal tot een schone, vergunde sector zou leiden. Die gedachte werd ruw verstoord door de uitkomsten van het grote mensenhandelonderzoek ‘Sneep’, waar Saban B. als één van de leiders van een criminele mensenhandelorganisatie tot 7 jaar en 9 maanden gevangenisstraf werd veroordeeld. De legale sector bleek een broedplaats voor mensenhandel.

Jojanneke baseert haar uitspraken op het politierapport ‘Schone Schijn’ uit 2008, waarin controleurs het aantal onvrijwillige prostituees in Alkmaar, Utrecht en Amsterdam op vijftig tot negentig procent schatten. Hardere cijfers komen van het Openbaar Ministerie. Tussen 2009 en 2013 werden 1227 mensenhandelzaken afgehandeld, 854 kwamen voor de rechter. Veel zaken speelden zich in de vergunde sector af. De aantallen duiden onmiskenbaar op een maatschappelijk probleem. De bestrijders daarvan kun je niet zomaar wegzetten als moraalridders. Mensenhandel is namelijk strijdig met de meest elementaire mensenrechten.

Jojanneke verdient respect. Ze neemt niet zomaar aan wat professionals haar vertellen. Ze onderzoekt zelf en toont het grote publiek de resultaten. Haar zoektocht levert helaas een groot aantal schrijnende voorbeelden op. Dat beeld is niet fraai en is belangrijker dan een discussie over de cijfers.

, landelijk officier van justitie mensenhandel- en smokkel bij het Landelijk Parket