Tom Kabinet is verboden maar gaat toch verder

Tom Kabinet, platform voor tweedehands e-books, weigert gehoor te geven aan een verbod door de rechter.

Tom Kabinet, de ‘marktplaats’ voor tweedehands e-books, negeert het verbod dat het Gerechtshof in Amsterdam gisteren heeft opgelegd. Volgens directeur Marc Jellema is het niet nodig om de website uit de lucht te halen, omdat Tom Kabinet kan aantonen dat er geen illegale downloads meer verkocht worden.

Gisteren maakte het Gerechtshof bekend dat Tom Kabinet binnen drie dagen moet stoppen, en een dwangsom van 1.000 euro krijgt opgelegd voor elke dag dat deze termijn overschreden wordt. Het Nederlands Uitgeversverbond (NUV) had dit hoger beroep aangespannen, nadat het in eerste aanleg niet gelukt was om een verbod af te dwingen.

Tom Kabinet is een elektronisch platform waar particulieren e-books kunnen kopen en verkopen. Het bedrijfje wil een betaalbaar alternatief bieden voor illegale downloads.

Het NUV had bezwaren tegen Tom Kabinet, omdat doorverkoop van e-books zonder toestemming van uitgever en auteur een inbreuk zou zijn op het auteursrecht. Een e-book kan niet tweedehands zijn, meent het NUV, al is het maar omdat het niet slijt.

Ook vinden het NUV dat Tom Kabinet niet kan garanderen dat de boeken rechtmatig worden aangeboden. De verkoper moet van Tom Kabinet beloven zijn eigen exemplaar te wissen als het e-book verkocht is, maar dat is niet te controleren.

De zaak draait om de vraag of er sprake is van ‘uitputting’. Dit betekent dat als een artikel verkocht wordt, de oorspronkelijke eigenaar er geen aanspraak meer op kan maken. Bij fysieke goederen is dit duidelijk: een uitgever kan een papieren boek maar één keer verkopen. Daarna kan het steeds opnieuw worden doorverkocht.

Tom Kabinet beroept zich op een uitspraak van het Europees Hof van Justitie uit 2012 over het doorverkopen van software. Omdat software eindeloos gekopieerd kan worden, is het de vraag waar het eigendom van de producent eindigt en of het ooit tweedehands wordt. Het Hof oordeelde dat dit kan en stelde een softwarebestand gelijk aan een fysiek product.

Om te onderzoeken of dit ‘UsedSoft-arrest’ ook toepasbaar is op e-books, zou het Gerechtshof vragen kunnen stellen aan het Europees Hof. Daartoe is nu niet besloten, omdat de illegaliteitskwestie al voldoende aanleiding gaf tot een verbod. In het beroep heeft het NUV met succes ingebracht dat Tom Kabinet in de praktijk een plaats is geworden waar handel in illegale downloads makkelijk mogelijk is.

Het gerechtshof wees het door NUV geëiste verbod „in beperkte mate toe”. Tegelijk gaf het Tom Kabinet ruimte: als de website erin slaagt om handel in illegale e-books uit te bannen, mag het bedrijf aan de rechter vragen of het verbod kan worden opgeheven. Over de grotere vraag of een e-book tweedehands kan zijn, is dus geen uitspraak gedaan.

Directeur Jellema vindt een nieuwe gang naar de rechter overbodig. Hij zegt dat Tom Kabinet binnen 72 uur de vereiste maatregelen kan treffen. „We zorgen ervoor dat er geen enkel boek meer kan worden geaccepteerd zonder elektronisch watermerk, en we controleren van alle aangeboden titels of ze wel officieel zijn uitgebracht.”