Senaat: niet korten op rechtsbijstand

De senaat wil dat het kabinet afziet van bezuinigingen op de gefinancierde rechtshulp. Staatssecretaris Teeven zegde dat niet meteen toe.

De Eerste Kamer wil dat het kabinet afziet van de voorgenomen bezuinigingen op de rechtsbijstand. Verantwoordelijk staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid en Justitie, VVD) bezuinigt vanaf dit jaar tot en met 2018 85,1 miljoen euro op de gefinancierde rechtshulp. Volgens een meerderheid van de senaat leidt dat tot „een onaanvaardbare aantasting van de gefinancierde rechtsbijstand en daarmee tot een aantasting van de rechtsstaat”.

Ook D66 en de ChristenUnie, twee van de drie ‘constructieve’ oppositiepartijen die het kabinet op veel onderwerpen in de senaat aan een meerderheid helpen, stemden gisteren voor een motie van het CDA. Die geeft het kabinet opdracht alternatieve financieringsmogelijkheden te zoeken voor de bezuinigingen. Alleen de VVD, PvdA en de SGP stemden ertegen.

Staatssecretaris Teeven en minister Ivo Opstelten zeiden gisteren in een reactie dat zij de uitspraak van de senaat in het kabinet zullen bespreken. De Eerste Kamer nam de gehele begroting van het ministerie van Veiligheid en Justitie overigens wel aan. Alleen de CDA-fractie stemde tegen de begroting, uitzonderlijk voor een doorgaans gouvernementeel ingestelde partij.

De bewindspersonen zouden kunnen besluiten de motie naast zich neer te leggen. Alleen het wetsvoorstel waarin de belangrijkste maatregelen staan om de bezuiniging binnen te halen, moeten beide Kamers nog in behandeling nemen. De kans dat de nu zittende senaat dat zal aannemen, is klein na de uitspraak van gisteren.

Teeven wil onder meer de criteria op grond waarvan iemand betaalde rechtsbijstand krijgt, aanscherpen. Het Juridisch Loket, de eerstelijns verstrekker van kosteloze rechtsbijstand, zal „selectie aan de poort” gaan toepassen, met een noodzakelijkheidscriterium. Daardoor verwacht de staatssecretaris vraaguitval en een besparing op uitvoeringskosten, wat 9,4 miljoen euro moet opleveren.

Juist zo’n poortwachter levert volgens CDA-senator Hans Franken straks een moeilijke situatie op, zei hij in het debat over de begroting. „De rechtzoekende moet dan eerst gaan procederen bij de rechter om voor een toevoeging in aanmerking te kunnen komen.”

Enkele onderdelen van de geplande bezuinigingen zijn wel al per januari ingegaan. Zo gaat de indexering van vergoedingen dit jaar niet door en de eerste verlaging van de basisvergoedingen voor advocaten die gefinancierde rechtsbijstand verlenen is ook al van kracht. Daar komt volgend jaar nog een verlaging bovenop.

De bewindspersonen van Veiligheid en Justitie kunnen bij nóg een voorstel waarschijnlijk niet op een meerderheid in de senaat rekenen. Dat betreft hun voorgenomen verhoging van de griffierechten, de kosten voor burgers om een rechtszaak te beginnen. Ook dit plan moeten beide Kamers nog behandelen.