Obama ‘strijdvaardig’ tijdens State of the Union

In de jaarlijkse State of the Union verklaarde president Barack Obama vannacht dat de “schaduw van de financiële crisis” eindelijk de Verenigde Staten gepasseerd is. Hij nam de recente economische groei voor zijn rekening en besprak zijn ambitieuze doch controversiële belastinghervormingen.

President Barack Obama tijdens zijn State of the Union-toespraak in het Capitool. Links van hem vice-president Joe Biden en rechts spreker van het Huis van Afgevaardigden John Boehner.
President Barack Obama tijdens zijn State of the Union-toespraak in het Capitool. Links van hem vice-president Joe Biden en rechts spreker van het Huis van Afgevaardigden John Boehner. Foto AP / Mandel Ngan

In de jaarlijkse State of the Union verklaarde president Barack Obama vannacht dat de “schaduw van de financiële crisis” eindelijk de Verenigde Staten gepasseerd is. Hij nam de recente economische groei voor zijn rekening en besprak zijn ambitieuze doch controversiële belastinghervormingen.

In zijn toespraak liet Obama weten dat het goed gaat met de Verenigde Staten. In voorgaande jaren sprak hij in de jaarlijkse toespraak over de staat van het land over een ‘aansterkend’ of ‘sterker wordend’ Amerika. De president verklaarde vannacht dat de “schaduw van de financiële crisis” het land gepasseerd is: het gaat goed met de economie en de werkloosheid blijft dalen. Hij benadrukte hiermee in zijn toespraak dat zijn fel bekritiseerde economische en maatschappelijke beleid werkt.

Al kon Obama niet met alle eer strijken vannacht, schrijft onze correspondent Guus Valk op Twitter:

Twitter avatar apjvalk Guus Valk Obama eist krediet op voor de lage benzineprijzen. Daar heeft hij net zo weinig invloed op als de hoge prijzen van een paar jaar geleden.

Obama besprak uiteraard ook zijn ingrijpende - doch kansloze (€) - belastinghervormingen die hij dit weekend bekendmaakte. Hij vroeg Republikeinen en Democraten in het Congres verder te bouwen op de economische vorderingen van de afgelopen tijd om Amerikanen met lagere inkomens, de middenklasse, te ondersteunen.

Obama wil gezinnen die meer dan 500.000 dollar verdienen meer belasting laten betalen (28 procent in plaats van de huidige 23 procent). Ook banken moeten meer afdragen. Met de 200 miljard dollar die deze maatregelen opleveren worden overheidsuniversiteiten gratis, de kinderbijslag verhoogd en de belastinglast voor mensen die weinig verdienen verlicht. Obama:

“We zijn beter uit de recessie gekomen dan andere landen en daardoor hebben we meer vrijheid gekregen om onze toekomst te bepalen. Accepteren we een economie waar maar enkele mensen van profiteren? Of zetten we ons in voor een economie waar we stijgende inkomens en meer kansen creëren voor iedereen die ervoor werkt?”

Obama over hervormingen van het hoger onderwijs:

Een zelfverzekerde Obama

De toon van de State of the Union was volgens onze correspondent Guus Valk “strijdvaardig”. Obama was fel tegen zijn Republikeinse tegenstanders. Zo dreigde hij tweemaal met zijn vetorecht. De president benadrukte dat hij wetten die zijn economische en maatschappelijke beleid - Obamacare, zijn recente immigratiehervormingen en de strakke regulering van Wall Street - ongedaan maken, zal tegenhouden. Ook sancties die de onderhandelingen met Iran over het nucleaire programma stremmen kunnen rekenen op een veto. Amerikaanse politici sturen aan op hardere maatregelen tegen het land om het land onder druk te zetten. Volgens Obama zouden nieuwe sancties de onderhandelingen opblazen. Valk:

Obama klonk strijdvaardig. Nergens verwees hij naar de grote verkiezingsnederlaag, en hij praatte als een president met macht. Hij noemde het veto een paar keer, en stak minder zijn hand uit dan velen verwachtten. De boodschap was: ik ben nog altijd president, uiteindelijk bepaal ik de koers. Hij was opvallend zelfverzekerd. De toespraak ging grotendeels over de ‘blue collar’ middenklasse, en hun worsteling om hogerop te klimmen. Hij bood weinig echte vergezichten, maar kwam vooral met veel suggesties en plannen om het leven van de middenklasse te verbeteren. De toon was nuchter, en deed me denken aan Bill Clinton. De Amerikaanse identiteit ontleen je door een beter leven op te bouwen, hard te werken en kansen te pakken.

Oproep tot meer samenwerking in Washington

Obama riep ook op tot samenwerking tussen de Democraten en Republikeinen in Washington, maar veroorzaakt met zijn ambitieuze plannen weerstand bij zijn politieke tegenstanders. De president pleitte echter voor “betere politiek” in de Amerikaanse hoofdstad. Obama:

“Betere politiek betekent debatteren zonder demoniseren. Waar we het hebben over de kwesties, waarden, principes en feiten in plaats van gefabriceerde controverses of triviale uitspraken die niks te maken hebben met de dagelijkse levens van Amerikanen”.

Obama benadrukte wel dat hij weinig meer te verliezen heeft in zijn laatste twee jaar als president. Toen de president zei dat hij nog maar een beperkte periode in het Witte Huis zit en geen “campagne meer hoeft te voeren”, barstten Republikeinen in de zaal uit in gejuich. Obama reageerde koeltjes door te zeggen dat “hij wel beide presidentiële campagnes gewonnen heeft”.

Twitter avatar apjvalk Guus Valk “I have no more campaigns to run. I know, because I won both of them.” #SOTU

Ferguson werd gemeden als onderwerp

Valk beschreef maandag in NRC Handelsblad (€) al dat Republikeinen, die zowel een meerderheid hebben in het Huis van Afgevaardigden en de Senaat, niet zullen instemmen met deze plannen van Obama. Maar dat is ook de bedoeling van de president, hij wil zijn tegenstanders in het defensief drukken:

Obama wíl dat het plan faalt, zodat hij de kiezer kan wijzen op een grote weeffout in de Amerikaanse economie. Cijfermatig gaat het prachtig: de economie groeit, de werkloosheid daalt al jaren en Wall Street breekt het ene record na het andere. Tegelijkertijd profiteert maar een kleine groep van die groei. Obama weet dat hij de publieke opinie op dit punt aan zijn kant heeft. Hij zal er de Republikeinen mee in het defensief drukken. Amerikanen geloven in een flexibele maatschappelijke ladder, waarbij de middenklasse kan opklimmen. Met het oog op de presidentsverkiezingen van 2016 bakent Obama de middenklasse af als Democratisch terrein.”

Wat Valk verder opviel in deze State of the Union, was dat Obama zich ver leek te houden van controversiële onderwerpen als Ferguson. Valk:

Wat me verder opviel: het ging niet bijster veel over immigratie, en ook Ferguson en het buitenland kwamen er wat bekaaid vanaf. Dat zijn politiek beladen onderwerpen, en ik vraag me af of dit te maken heeft met zijn prioriteiten, of dat het retorisch zo uitkwam.

Twitter avatar apjvalk Guus Valk Bijna drie kwartier verder, en het gaat eindelijk over het buitenland #SOTU

Lees vandaag ook: Obama mobiliseert hardwerkende, zuinige middenklasse (€), een verslag van correspondent Guus Valk.