Niemand snijdt zo hard als V&D

Deze week besloot de top van de V&D dat werknemers vanaf februari 6 procent minder gaan verdienen. Een ongekend rigide maatregel. Maar hoe moet het dan?

Personeelsbeleid met de botte bijl: óf je werknemers leveren 6 procent van hun loon in, of ze zijn straks hun baan kwijt. Zijn ze het er niet mee eens, dan stappen ze maar naar de rechter.

Vanaf februari gaat warenhuis V&D bijna 6 procent loon van zijn vijfduizend medewerkers inhouden. Een unicum, want zo abrupt en eenzijdig opgelegd gebeurt het maar zelden in Nederland. Iets vaker schroeft de baas na onderhandelingen het salaris terug. Dat gebeurt bij zo’n 3 procent van de bedrijven, stelt organisatieadviseur Berenschot, die er jaarlijks onderzoek naar doet. Veel vaker verslechteren andere arbeidsvoorwaarden.

Ben je baas, dan kun je niet zomaar minder loon uitbetalen. Daarvoor moet je onderhandelen met de andere partner van het arbeidscontract: je werknemer. Die heeft daar natuurlijk geen zin in. Maar die heeft ook geen zin in een failliete werkgever, dus daar zit je onderhandelingsruimte. Heeft je bedrijf een cao, dan is het nog lastiger, want onder de cao uitbetalen mag niet. Wil je dat toch, dan kun je een vakbond tegen je krijgen.

Mocht je niet meteen naar het zwaarste middel willen grijpen om op personeelskosten te bezuinigen, dan zijn er meer mogelijkheden. Een overzicht, op de schaal van harde dreun naar zacht stootje.

Categorie harde dreun

1. Snijden in het loon brengt je werknemer direct in de problemen.

Die geeft niet opeens minder uit. Noch werkgeversorganisaties, noch vakbonden, noch consultants raden het je aan. Slecht voor de sfeer, zegt AWVN. Slecht voor de WW, het vervolgsalaris en het pensioen van je personeel, zegt FNV. Toch lukt het soms. Bij stedenbouwkundig adviesbureau Wissing leverde iedereen in 2013 vrijwillig 1.000 euro per maand in.

2. Lukt overleggen niet, dan kun je ook nog de boel failliet laten gaan en je mensen opnieuw aannemen tegen soberdere arbeidsvoorwaarden. Bij kinderopvangorganisatie Estro en garnalenvisser Heiploeg deden ze dat via een flitsfaillissement. Deze methode is omstreden.

3. Of je biedt je personeel een lagere functie aan. Thuiszorgmedewerkers van Vérian kregen pas zo’n nieuw functieaanbod, voor 20 procent minder salaris.

Categorie flinke klap

1. Het is slimmer, en veel gangbaarder, om je mensen meer te laten doen voor hetzelfde geld, zegt een woordvoerder van AWVN. Want hoe hoger de arbeidsproductiviteit, hoe meer concurrentiekracht, is het idee. Ga je nog niet meteen failliet, probeer dan af te spreken dat je medewerkers minder seniorendagen of vakantiedagen krijgen. Misschien kun je er zelfs iets meer loon tegenover stellen. Let op, zegt Hans van der Spek, manager van het kenniscentrum HRM bij Berenschot: „De impact kan toch groot zijn. Misschien moeten mensen wel meer kinderopvang gaan betalen.”

2. Andere manieren om met minder meer te doen zijn: vacatures niet invullen, mensen minder uren geven voor dezelfde taken (populair in thuiszorg- en schoonmaakbranche) of overuren minder vergoeden, zoals aannemersbedrijf Van Vliet Buitenruimte deed. Er is een grens aan ‘meer voor minder’. AWVN: „Je wilt ook een goede werkgever zijn.”

Categorie ferme tik

1. Ook pijnlijk, maar wel wat beter te behappen, is het salarisperspectief van je werknemers op tijd aanpassen. Van der Spek van Berenschot: „Zeg: jij had gedacht dat je volgend jaar 5 procent erbij zou krijgen. Sorry, dat wordt 2,5 procent. Niet leuk, maar beter dan: je gaat er nu 5 procent op achteruit.”

Maar, waarschuwt Mariëtte Patijn van de FNV: „Er is al jaren een totaal gebrek aan loonontwikkeling in Nederland. De werkgever klaagt over rondkomen, maar zo langzamerhand zeggen onze leden ook: de bodem van onze portemonnee komt in zicht.”

2. Je kunt ook je werknemers een ander, minder duur pensioenplan aanbieden. Niet leuk, maar medewerkers kunnen zich erop voorbereiden.

3. Niet zo pijnlijk (voor de zittende werknemers dan) is de nieuwe werknemers aannemen tegen slechtere voorwaarden.

Categorie zacht stootje

Wat het minste zeer doet, is snijden in de luxe vetrandjes. Veel bedrijven hebben dat tijdens de crisis al gedaan. Laat je werknemers niet meer gratis tanken in het buitenland. Laat ze niet meer die dure leaseauto uit de catalogus kiezen. Snij in royale reiskostenvergoedingen. Saneer de kroketten uit de vergaderlunch. Ja, doet ook pijn. Maar niet zo’n pijn als in de lonen snijden. En voor alle maatregelen geldt: leg ze goed uit, en leg ze ook aan de top op.