Geacht Den Haag, ik bepaal zelf wat ik doe

Freelancer Iris Hannema (29) is eigen baas, omdat ze vrij wil zijn. Er kwam stoom uit haar oren toen ze las dat pensioenopbouw voor zzp’ers verplicht kan worden. „Ik ben geen onbekwame kleuter!”

Ik begin te zuchten en moeilijk te kijken als mijn vader begint over het grootst mogelijke ouwelullenonderwerp ooit: hoe zit het met mijn pensioen? Heb ik er al over nagedacht? Nee, dat heb ik niet.

Waarom zou ik? Ik ben negenentwintig, al elf jaar freelance journalist en ik spaar netjes iedere maand een centje, prima toch? Nou nee, mijn vader gunt mij een écht pensioen.

Mijn weerzin kan ik meteen in klare taal ophoesten: ik wil te allen tijde bij mijn eigen geld kunnen. Voor mij is dat een basisbeginsel van vrijheid. En daarom ben ik eigen baas, dus ook in mijn portemonnee.

Verder heb ik een bloedhekel aan burgerlijkheid én je hele leven plat verzekeren. Laat ‘een pensioen opbouwen’ nou geheel in die categorieën vallen. Dus waarom moeten we het er eigenlijk over hebben?

Aap uit de mouw

Ik loop richting de keuken om het gesprek af te kappen als de aap uit mijn vaders mouw komt: spoedig kunnen freelancers pensioen opbouwen in een groot pensioenfonds speciaal voor zzp’ers. Het is nog niet rond maar zou in 2016 definitief zijn: 800.000 mogelijke nieuwelingen in het pensioenstelsel. Mijn moeder kijkt ondertussen afkeurend naar mijn vader: „Eric, over vijfendertig jaar bestaan dit soort pensioenconstructies helemaal niet meer. Jij kijkt met ouderwetse ogen!”

Maar mijn vader geeft niet op en stuurt me de volgende ochtend een mail met een Excelbestand waarin hij het verschil tussen een gewone spaarrekening (1,2 procent rente) en sparen in een pensioenfonds (6 procent rente) onder elkaar zet. Vijfendertig jaar pensioen afdragen, vanaf mijn dertigste tot mijn vijfenzestigste, betekent dat ik via het pensioenfonds bijna drie keer zoveel spaar.

Heel slim van hem, ik was vroeger al een klein geldwolfje en telde dagelijks de inhoud van mijn Postbank Pennyrekening spaarpot. Vanzelfsprekend is mijn moeder nog steeds fel tegen en ik twijfel, met dollartekens in mijn ogen neig ik tot ‘ja’. Zou ik dan echt pensioen gaan opbouwen?

Bij het idee krijg ik het al Spaans benauwd, want wil ik horen bij een financiële club? Liever niet, bij geen enkele club trouwens.

Ik beslis later wel

Praktisch al mijn goede vrienden werken freelance, dus ik sloeg aan het bellen. Om een lang verhaal kort te maken: ik werd door iedereen uitgelachen of voor gek verklaard. Wat was dit nu weer? De wereldreizigster begint over haar bejaardenpensioen?

Ik zou niet eens zestig worden met mijn levensstijl, grinnikte mijn goede vriend Stefan. Vriendin Ineke, schrijfster en dichter, zou zich inschrijven bij een literaire vereniging zodat ze later in een bejaardentehuis met gelijkgestemden romanciers zou vertoeven. Jacqueline, freelance journalist, verdient haar inkomen grotendeels zwart door het verhuren van haar Amsterdamse huis via Airbnb, dus spaart ze in haar onderbroekenlades. Etcetera etcetera.

Ik liet de boel rusten en zou als het fonds in 2016 echt zover was een weloverwegen beslissing nemen. En daarmee basta. Tot ik vorige week een alarmerend berichtje in het economiekatern van een krant las. Volgens de Autoriteit Financiële Markten (AFM), de Nederlandse gedragstoezichthouder op de financiële markten, moeten zelfstandigen desnoods gedwongen worden voor een pensioen te sparen. Het zou niet te verantwoorden zijn waarom sommige werkenden wél en andere geen pensioen opbouwen.

De stoom kwam uit mijn oren: gedwongen? Ik ben toch zelfstandig, omdat ik heb gekozen dat ik het allemaal fijn zelf uitzoek?

Ik regel mijn eigen zaken, dus ook of ik wel of niet wil sparen in een pensioenfonds. Ik vind het dan ook ongepast dat de overheid gaat bepalen hoe ik als zelfstandige met mijn eigen geld moet omgaan. Ik word daarmee niet behandeld als ondernemer maar als onbekwame kleuter die de overheid nodig heeft om op haar centen te passen.

Geen sprake van, ik regel mijn eigen zaken, een zeer bewuste keus en geen moetje omdat vaste contracten schaars zijn. Dus geacht Den Haag: als ik geen pensioen wil opbouwen, dan wil ik geen pensioen opbouwen. Wil ik dat wél, dan hoort u te zijner tijd zeker van me.