Opinie

Dik, maar gezond

Het moet een harde slag voor de bewegers onder ons zijn geweest, toen de Volkskrant onlangs meldde dat je doorgaans van bewegen niet afvalt. Dat had tien jaar bevolkingsonderzoek onder miljoenen Amerikanen laten zien. Het gold ook voor Nederland, waar het aantal fitnesscentra de afgelopen twintig jaar verdubbelde, maar het aantal mensen met overgewicht steeg van eenderde naar ruim de helft van de bevolking.

We blijken de winst van beweging en sport zwaar te overschatten, je verbrandt er veel minder calorieën mee dan we hadden gehoopt. Beweging is gezond, maar reken er niet op dat je er veel dunner van wordt.

Deze onderzoeksresultaten worden bevestigd door de ervaringen die ik sinds jaar en dag opdoe in het dagelijks leven. Ik zie voortdurend topzware mensen joggen die in de loop van de tijd niet zichtbaar afvallen, en ik zag zelfs topsporters en trainers met een buikje of maagje, zoals Theo Janssen en Louis van Gaal, die nu pogingen doet om af te vallen (of zijn het de zorgen in Engeland?).

Wat in mijn ervaring de doorslag gaf, was het verhaal van een kennis, een zestiger, die mij vertelde dat hij al zijn hele volwassen leven elke dag een uur lang naar de sportschool gaat, waar hij een stevig programma afwerkt. Ik viel van mijn stoel van verbazing (ook goede beweging), omdat zijn figuur gedomineerd werd door een zeer geprononceerde maag. Ik vroeg hem of ze op die sportschool een goede kantine hadden, maar dat bleek niet het geval.

Eten, (te) dik zijn en afvallen – het blijft een boeiend thema, en ik kon deze week dan ook niet de verleiding weerstaan de avond te bezoeken die De Balie in Amsterdam eraan wijdde. De zaal was uitverkocht en vooral gevuld met vrouwen, wat me geen toeval leek.

De belangrijkste ervaringsdeskundige was Asha ten Broeke, een wetenschapsjournalist en columnist van de Volkskrant. Zij is een korte, dikke vrouw met een montere uitstraling. Op een ontwapenende manier bestreed zij de negatieve associaties die dik zijn oproept: vooral ongezond en vies.

Ze wees erop dat de media daar naar hartelust aan meedoen. Ook in haar eigen krant worden bij voorkeur foto’s van ‘hoofdloze dikkerds’ afgedrukt: het hoofd wordt eraf geknipt. „Op die manier wordt iemand ontmenselijkt, gereduceerd tot vet”, constateerde ze. Dik zijn wordt gezien als een vorm van moreel falen: je hebt verzaakt, niet goed gepresteerd. „Mensen nemen het je kwalijk dat je dik durft te zijn, ze vragen me: hoe durf jij op de tv te komen?”

Ze was niet van plan af te vallen. Haar vader – dik zijn zat in de familie – had het ooit gedaan, maar hij was daarna nog veel dikker geworden dan ervoor. Al die diëten leverden uiteindelijk zelden iets op – het werd later door andere deskundigen bevestigd. Ze bleef liever wie ze was: dik, maar gezond en vrolijk. Gezond? Jazeker, bloeddruk, cholesterol et cetera – het was allemaal dik (sorry) in orde.

Ze wilde baas in eigen lichaam blijven – haar goed recht. Toch was het jammer dat later nauwelijks meer werd teruggekomen op haar uitspraken. Zij is nu nog jong, maar hoe gezond is het voor een lichaam (gewrichten, bloedvaten) om dik te blijven? Andere deskundigen bevestigden bijvoorbeeld de relatie tussen overgewicht en diabetes, maar niemand stelde de vraag of het verstandig is desondanks te volharden in overgewicht, zoals Asha ten Broeke van plan is te doen.