Dagkalender van de Wereldliteratuur: over de bedenker van ‘Newspeak’

Perskaart van journalist en schrijver George Orwell, die vandaag exact 65 jaar geleden overleed.
Perskaart van journalist en schrijver George Orwell, die vandaag exact 65 jaar geleden overleed. Foto ANP

Precies vijfenzestig jaar geleden overleed de auteur van een van de invloedrijkste romans uit de wereldgeschiedenis, de bedenker van de begrippen Newspeak en Big Brother en van de nog altijd actuele slogans ‘Ignorance is strength’, ‘War is peace’ en ‘Freedom is slavery’.

Het grote succes van zijn politieke satires Nineteen Eighty-Four (1948) en Animal Farm (1945) heeft het zicht op George Orwells eerdere romans belemmerd. Dat is jammer, want vooral Coming Up for Air (1939, over een in het leven vastgelopen man die teruggaat naar de locaties van zijn gelukkige jeugd) en Keep the Aspidistra Flying (1936, over een boekverkoper die zich tevergeefs verzet tegen het door de sanseveria gesymboliseerde burgerbestaan) verdienen het om gelezen en genoten te worden. Beide tragikomedies getuigen van de haat tegen het Britse klassensysteem die Orwell, in 1903 geboren als Eric Arthur Blair in een koloniaal upper-middleclass gezin, had opgedaan in zijn jaren als kostschooljongen op Eton en politieambtenaar in Brits-Indië.

In de jaren ’30 gold Orwell als de meest in het oog springende socialistische journalist-schrijver van Engeland, niet het minst door zijn nog steeds fascinerende essays en reportages, zoals Down and Out in Paris and London (over zijn leven tussen zwervers) en The Road to Wigan Pier (over de armoede van industrieel Noord-Engeland). Orwells traumatische ervaringen als door stalinisten verraden soldaat in de Spaanse Burgeroorlog (beschreven in Homage to Catalonia, 1938) waren de opmaat voor zijn kritiek op het communisme in de dierenfabel Animal Farm (waarin ondernemende varkens de revolutie verraden onder het motto ‘All animals are equal, but some animals are more equal than others’) en de toekomstroman Nineteen Eighty-Four, die vlak voor zijn dood door tuberculose verscheen.

Voor meer afleveringen van deze Dagkalender van de Wereldliteratuur, zie The Global Reader.

Pieter Steinz zit op Twitter.