Wordt na executies Indonesië de doodstraf weer populair?

Opeens voltrekken Indonesië, Pakistan en Jordanië de doodstraf weer. Zorgelijk, vindt Amnesty.

Indonesië is niet het enige land dat met de executie van zes mensen, zaterdag, en van vijf mensen in 2013 na een pauze weer terug is bij voltrekking van de doodstraf.

Na de aanval door de Talibaan in december op een school in Peshawar, waar de daders 142 mensen doodschoten, bijna allemaal kinderen, besloot Pakistan na twee jaar weer tot voltrekking van de doodstraf. Daarna zijn zeventien mensen geëxecuteerd.

Jordanië bracht in december elf mensen ter dood, de eerste executies in acht jaar. Ook Japan en Trinidad en Tobago neigen volgens mensenrechtenorganisatie Amnesty International weer meer naar het uitvoeren van de doodstraf.

„Een zorgelijke trend”, zegt Chiara Sangiorgio, doodstrafexpert van Amnesty, aan de telefoon vanuit Londen. „Landen die de doodstraf afschaffen, beïnvloeden elkaar. Landen die er weer mee beginnen dus ook. In Vietnam, dat in 2013 na een pauze ook weer executeerde, wordt met interesse naar Indonesië gekeken.”

In 2013 gingen ook Koeweit en Nigeria weer over tot executies, bleek vorig jaar uit een jaarrapportage van Amnesty. In 22 landen werden mensen geëxecuteerd, één land meer dan in 2012. Het aantal executies wereldwijd was 778, een stijging van 15 procent. China, dat jaarlijks duizenden mensen executeert, is niet in de telling van Amnesty verwerkt omdat het geen gegevens verstrekt.

Toch houdt Amnesty staande dat de doodstraf op zijn retour is. Sangiorgio: „Het gaat om een klein aantal landen dat zich internationaal isoleert. Zie de mondiale veroordeling van de executies in Indonesië.”

Twintig jaar geleden pasten nog 37 landen de doodstraf toe. 140 landen hebben de doodstraf al afgeschaft, bij wet of in de praktijk. Als China buiten beschouwing blijft, vindt 80 procent van alle executies plaats in drie landen: Iran, Irak en Saoedi-Arabië. 117 van de 193 landen stemden in december voor de resolutie voor afschaffing van de doodstraf die de Algemene Vergadering van de VN sinds 2007 jaarlijks aanneemt, een record.

„Die resolutie is niet bindend, maar heeft wel veel politiek gewicht,” zegt Sangiorgio. „Equatoriaal-Guinea executeerde voor het eerst niet meer in 2013. Het stemde vóór en die verandering in stemgedrag bevestigt dat het land klaar is voor een volgende stap. Ook over Birma, dat zich voor het eerst onthield in plaats van tegen te stemmen, ben ik voorzichtig optimistisch.”

Gambia, de Verenigde Arabische Emiraten en Wit-Rusland onthielden zich in 2013 voor het eerst van executies. En Madagascar schafte eind 2014 de doodstraf bij wet af.