Opinie

Wetenschapsfilosofen zijn boos op Mindf*ck

Victor Mids in zijn goochelshow ‘Mindf*ck’.
Victor Mids in zijn goochelshow ‘Mindf*ck’.

De nieuwe goochelshow van NPO3 Mindf*ck (AVRO-TROS) is een doorslaand succes. De kijkcijfers – vorige week bijna een miljoen – zijn voor NPO3 uitzonderlijk hoog.

Het is dan ook een zeer knap gemaakt programma: ingenieus, prikkelend, amusant en meer streetwise dan we van de publieke omroep gewend zijn. Wees gerust, het addertje onder het gras komt zo.

De absolute ster is Victor Mids (27), die eigenlijk Middelkoops heet. Je zou hem kunnen beschouwen als het Nederlandse antwoord op de vermaarde Britse straatillusionist Dynamo van Discovery Channel. Hij stelt zich aan ons voor in een witte jas, omdat hij ook arts is, maar hij lijkt vooral de hele dag over straat te lopen om mensen te verrassen met zijn trucs.

Victor is een aantrekkelijke, beetje sluw uitziende man, die in een zomers Amsterdam of Scheveningen ook het liefst aantrekkelijke, jonge mensen aanspreekt. Hij noemt ze bij hun naam en doet ze steevast versteld staan: door te raden wat hun droom is, of hun pincode, ze een vis naar keuze voor te goochelen, met een paar bewegingen van zijn voet een losse veter te strikken. Plus natuurlijk allerlei klassieke kaarttrucs, die hij in een nieuw jasje steekt.

Zelden zie je op televisie op vanzelfsprekend wijze zo veel gekleurde mensen in beeld, omdat dat nu eenmaal in de straten van de grote steden ook echt zo is. In de inleiding belooft Mids dat hij nooit met acteurs werkt, en dat lijkt best te kloppen.

Wat wel in elke aflevering voorkomt is een bekende Nederlander. Model Kim Feenstra mag een etalagepop naar eigen inzicht aankleden en ontdekt dan dat Mids precies dezelfde kleren onder zijn overjas draagt. Victor Reinier (Flikken Maastricht) verzint de naam en het moordwapen van een fictieve verdachte, die in het dossier voor hem al blijken te zijn uitgetypt.

Aardig specialisme van Mids is het veranderen van tweedimensionale afbeeldingen in driedimensionale voorwerpen. Zo haalt hij in het Mauritshuis een echte parel uit het oor van het door Vermeer geschilderde meisje.

Topamusement dus, en uiteraard boerenbedrog. Maar er is meer. Mids noemt zichzelf „neurocognitief illusionist” en doet ons geloven dat hij kennis uit zijn studie medicijnen toepast. Hij goochelt ook graag met woorden als spiegelneuronen, synchroniseren en psychometrisch weten.

Dit nu is tegen het zere been van de vijanden van kwakzalverij en pseudowetenschap. In het Brabants Dagblad schreven Hans Dooremalen en Herman de Regt, wetenschapsfilosofen van Tilburg University, een open brief aan Mids. Ze noemen zijn programma „fascinerend”, maar ontkrachten elk beroep op iets anders dan bedrog, zoals bij elke illusionist: „Met je nepverklaringen schets je een verkeerd beeld van de psychologie. (...) Om dit risicovolle beeld te corrigeren, moeten psychologen en wetenschapsfilosofen de trucs uitleggen – iets wat goochelaars natuurlijk liever niet hebben.”

Ze eindigen met een dreigement, vermomd als deal: „Jij geeft geen nepverklaringen, wij verraden geen trucs.” Ik zou die schikking met beide handen aanpakken, als ik illusionist was.