Leenstelsel wordt ingevoerd - meerderheid Eerste Kamer voor

Bussemaker in de Eerste Kamer vandaag. Haar voorstel voor het leenstelsel voor het hoger onderwijs is aangenomen.
Bussemaker in de Eerste Kamer vandaag. Haar voorstel voor het leenstelsel voor het hoger onderwijs is aangenomen. Foto ANP / Martijn Beekman

Een meerderheid in de Eerste Kamer heeft vandaag ingestemd met de invoering van het leenstelsel in het hoger onderwijs. De fracties van D66 en PvdA, die aanvankelijk kritisch waren, schaarden zich toch achter het voorstel.

Het voorstel werd na een debat met minister Bussemaker (onderwijs) aangenomen met 36 voorstemmen en 29 tegenstemmen. Door het fiat in de senaat zal de basisbeurs per 1 september van dit jaar voor nieuwe studenten verdwijnen. De bedoeling is dat studenten hierdoor een groter deel van hun studiekosten zelf betalen. Het grootste deel van de opbrengst wordt weer in het onderwijs geïnvesteerd.

Kritiek

Volgens politiek redacteur van NRC Emilie van Outeren was de kritiek tijdens het debat vooral gericht op de manier waarop het leenstelsel werd “geframed” door het kabinet. Lenen voor je studie was eerder, ook door minister Bussemaker zelf, namelijk gepresenteerd als een “investering” die zichzelf zou terugbetalen. Van Outeren:

“Daar hadden veel senatoren, vooral ook van de PvdA, veel moeite mee. Een studie moet er immers niet zijn met het doel om daarna “lekker veel geld te verdienen” zoals de kritische PvdA-senator Ruud Koole het omschreef, maar voor jonge mensen om zichzelf op wat voor manier dan ook te ontwikkelen. Toen de minister de omschrijving “investerende student” omruilde voor “verantwoordelijke student” waren de critici tevreden.”

Revolte

De coalitie van PvdA en VVD sloot in het voorjaar met de Tweede Kamer-fracties van D66 en GroenLinks een akkoord over het leenstelsel. De tegenstanders van het afschaffen van de basisbeurs, zoals de studentenvakbonden, hoopten tevergeefs (€) op een revolte in de Eerste Kamer, zoals eerder ook gebeurde voor het nieuwe zorgstelsel:

Twitter avatar studentenbond LSVb Senatoren der @EersteKamer. Bent u morgen een competente rebel? Stem tegen het #leenstelsel. http://t.co/hN4lJLA4dn

Dat dit nu niet gebeurd is, is politiek een belangrijke overwinning voor het kabinet. Hoewel met het leenstelsel geen geld wordt gewonnen voor de Rijksbegroting - de opbrengst wordt immers weer in het hoger onderwijs geïnvesteerd - was dit wel één van de voorname hervormingen uit het regeerakkoord van het kabinet-Rutte II.

De studentenvakbonden - vanavond aanwezig in de Eerste Kamer - reageerden teleurgesteld:

Twitter avatar studentenbond LSVb Wij zijn teleleurgesteld in de @EersteKamer. Een zwarte dag voor het hoger onderwijs. #leenstelsel ingestemd
Twitter avatar FnvJong FNV Jong Onze helden zijn een stile dood gestorven. Helden op sokken waren het. Meer niet. #leenstelsel
Twitter avatar HetISO ISO Het is gebeurd: de grootste onderwijshervorming in 30 jaar is een feit, ondanks de nog steeds bestaande grote risico’s #leenstelsel

Lees ook in NRC Handelsblad: Studenten hopen op revolte in senaat (€). Politiek columnist van NRC Marc Chavannes gaf in het najaar, toen het voorstel door de Tweede Kamer kwam, zijn visie: Leenstelsel haalt veel overhoop en waait lucht.