Zo maak je een stripheldenserie

Na de vele revivalfilms krijgen superhelden en andere stripfiguren nu ook hun eigen tv-series.

Rechercheurs Harvey Bullock (Donal Logue) enJames Gordon (Ben McKenzie) in de tv-serieGotham.
Rechercheurs Harvey Bullock (Donal Logue) enJames Gordon (Ben McKenzie) in de tv-serieGotham. Foto Veronica

Niet alleen de bioscoop, maar ook de tv-zenders worden dit jaar overspoeld met superhelden. Ook in Nederland: sinds dit weekend is Gotham bij Veronica te zien in navolging van onder meer Arrow en Marvel’s Agents of SHIELD. Van Gotham wordt veel verwacht: slaat deze Batman-serie zonder Batman aan? Wie een tv-serie wil maken over geliefde stripfiguren, moet zich aan vijf regels houden:

1 Vergeet de superkrachten en capes.

De budgetten voor televisie zijn vaak vele malen kleiner dan die voor grote blockbusterfilms zoals The Avengers of Iron Man. Geen toegang tot een goede special effects-afdeling? Laat dan de superkrachten zitten. Het maakt de shows alleen maar beter. Ook Gotham kiest voor een realistische wereld zonder bovennatuurlijke boeven en de onmogelijke gadgets van Batman.

Volgens scenarist Bruno Heller „overschaduwen” bovenmenselijke krachten de personages en hun problemen. Superhelden zijn ook veel te machtig, vertelt hij op de set in New York. „Als ze alle natuurwetten kunnen breken, hoe spannend is hun verhaal dan nog?”.

Realisme is een belangrijk ingrediënt van hedendaagse superheldenseries. Marvel’s Agents of SHIELD werd pas de moeite waard toen de producers de serie na een seizoen op de schop namen. De hoofdpersonen stopten in het tweede seizoen met het samenwerken met superhelden. Ze vochten tegen andere spionnen in een wereld waar superkrachten bestaan, maar niet gezien worden.

2 Houd de beroemde stripfiguren herkenbaar.

De enige nieuwe serie waar super-

krachten tot nu toe lijken te werken is The Flash. In zijn felrode pak met gele lichtflitsen lijkt de sympathieke hoofdpersoon Barry Allen zo weggelopen uit een stripboek. The Flash is de held zoals Amerikanen hem herinneren uit hun jeugd. De serie Smallville (2001-2011) kon rekenen op veel minder positieve geluiden van stripboeklezers. Want Superman in zijn jeugd, met minder superkrachten, werd al snel saai. Gotham loopt hetzelfde gevaar. Want zijn beroemde personages, als Catwoman of Penguin voordat ze superheld of superschurk worden wel interessant? Voorlopig vinden de meer dan zes miljoen wekelijkse kijkers in de VS van wel. Na de matige ontvangst van Agents of SHIELD kiest producent Marvel dit jaar ook voor uiterst herkenbare karakters als Daredevil en Agent Carter voor hun nieuwe series.

3 Maak geen ‘procedural’, met afgeronde afleveringen.

Iets waar bijna geen enkele strip- boekenserie zich aan houdt, behalve het zeer populaire The Walking Dead. De procedural is de vertelvorm van onder meer misdaadseries, advocatenseries en ziekenhuisseries, waarin elke aflevering een probleem wordt gepresenteerd dat door de hoofdpersonen in één aflevering wordt opgelost. Onder andere Arrow en Gotham worden neergezet als wekelijkse misdaadserie. Het probleem met dit format is alleen dat er dertien in een dozijn gaan. De procedural die niet is gebaseerd op een stripboek, zijn vaak ook nog veel beter omdat die geen balans hoeven te zoeken tussen het bronmateriaal van de stripboeken en de verhalen die ze willen vertellen.

Constantine, waarin een demonenjager het opneemt tegen het kwaad, is een goed voorbeeld van hoe het niet moet. De afleveringen zijn een slap aftreksel van gelijksoortige series als Supernatural of The X-Files. De charme van stripboeken is de gigantische wereld vol karakters en verhalen die met elkaar verbonden zijn. De procedural zit alleen maar in de weg om die rijkdom te benutten.

4 Gebruik veel ‘easter eggs’; verborgen verwijzingen

Een goede televisieserie gebaseerd op een stripboek kan niet zonder zogeheten easter eggs: verborgen verwijzingen naar de strip bronnen die alleen hardcore fans opvallen. Zo werkt een personage in Agent Carter voor advocatenkantoor Goodman, Kurtzman & Holliway. Toevallig ook de werkgever van het nichtje van de Hulk, She-Hulk, in de stripboeken van Marvel. Het zijn die kleine details die een extra reden vormen om naar de show te kijken.

Hoewel schrijvers het merendeel van de tientallen jaren aan bronmateriaal moeten laten liggen, zijn deze verwijzingen een manier om alsnog hun rijkdom te tonen. Ook in Gotham strooien de makers met obscure en minder obscure easter eggs. Zoals de namen van politieagenten Crispus Allen en Renee Montoya. In het stripboeken-universum waar Batman deel van uit maakt, worden zij later de helden The Spectre en The Question. Dat is voorlopig niet het plan met de personages in Gotham, verzekeren de makers. Maar de deur staat op een kier.

5 Een beetje camp en humor mag best.

Het stripboek of de graphic novel is een medium dat van ver komt sinds het begin van vorige eeuw. Net als hun lezers zijn strips volwassen geworden. Dat betekent niet dat ze altijd zo zwaar op de hand hoeven te zijn. Doordat series als Gotham gaan over de strijd tegen het kwaad, verzanden dialogen snel in soapachtige hoogdravendheid.

Zo onuitstaanbaar camp als de Batman-serie uit de jaren zestig hoeft ook weer niet. Maar een beetje plezier hebben mag best, de stripboeken zijn immers geschreven voor fantasievol vermaak. Zelfs in het uiterst depressieve The Walking Dead zorgen de zombies op hun tijd voor humoristische afleiding. Niemand misgunt gemaskerde helden hun filosofische overpeinzingen over plicht en eer. Maar trekken ze die maillot ook niet gewoon aan omdat er bij hen een steekje los zit? Af en toe een kolderieke „Holy hole in a Donut, Batman!” uit de jaren zestig misstaat dan ook niet in de soms zwaarmoedige wereld van de moderne, getourmenteerde superheld.