Fluisterzachte lijnen en prikkelende piano

Isabelle van Keulen enHannes Minnaar
Isabelle van Keulen enHannes Minnaar Foto Merlijn Doomernik

Eigenlijk was het de bedoeling dat Isabelle van Keulen Beethovens sonates voor piano en viool op zou nemen met Ronald Brautigam. Maar Brautigam, die al jaren met Van Keulens een duo vormt, wilde de sonates alleen opnemen op historische instrumenten. Daar voelde de violiste niets voor. Ze kwam uit bij Hannes Minnaar, die een generatie jonger is. Minnaar werd geboren in 1984, het jaar dat Van Keulen BBC Musician of the Year werd – haar internationale doorbraak.

De tien sonates zijn verdeeld over vier cd’s. Veel liefhebbers zullen eerst naar de laatste grijpen, want die is geheel gewijd aan de Negende, de geliefde Kreutzersonate, waarin Beethoven de grenzen van het genre zo ver oprekte dat het haast een concerto is.

Maar de uitvoering van de Kreutzer is ook meteen de zwakste. Vooral in het eerste deel trekken de musici niet samen op. Van Keulen worstelt met intonatie en haar toon is wat ruw. Minnaar kan niet de helderheid opbrengen die zijn spel normaal gesproken kenmerkt. Vanaf de openingsmaten ontbreekt scherpte, en je vraagt je af of er overeenstemming was over het plan van aanpak.

Deugt er dan niets aan? Het rare is dat enkele andere sonates volkomen overtuigend klinken. De Zevende is prachtig, met een aangrijpend puur Adagio cantabile en een zinderend slot. En de donkere, fluisterzachte lijnen van Van Keulen boven het prikkelende akkoordenspel in het Adagio espressivo van de Tiende – weergaloos.

Uiteindelijk is de integrale te wisselvallig. Het lijkt er vooral op dat er te weinig tijd in het project is gestoken. In repertoire dat al zo vaak en zo goed is vastgelegd, kun je je dat eigenlijk niet permitteren.

Ook het boekje van de bij Challenge Classics verschenen box bevat slordigheden. De toelichting is geschreven door Van Keulen zelf. Over de Kreutzer zegt ze: „Was het klavierinstrument altijd secundair, begeleidend geweest, met de Kreutzersonate kwam hier definitief een einde aan en werd op de uitgaven van Beethovens sonates [...] de piano als eerste genoemd.” Dat klopt niet: het was gebruik om eerst het klavierinstrument te noemen, zoals Mozart (om maar iemand te noemen) dat ook al deed. Juist de viool had aanvankelijk een begeleidende rol. En daar kwam met Beethoven definitief een einde aan.