Dagkalender van de Wereldliteratuur: Arnon Grunbergs ‘Blue Monday’

Detail van de cover van 'Blauwe Maandagen' (1994), de debuutroman van Arnon Grunberg.
Detail van de cover van 'Blauwe Maandagen' (1994), de debuutroman van Arnon Grunberg.

De maandag van de laatste volle week van januari, wanneer de goede voornemens vervlogen en de vakanties ver weg zijn, is volgens een Britse wetenschapper de deprimerendste dag van het jaar: Blue Monday. De bijna gelijknamige debuutroman van Arnon Grunberg is heel wat vrolijker.

De verschijning in 1994 van Arnon Grunbergs debuut Blauwe Maandagen – de titel suggereert een hoofdpersoon die iedere vastigheid in het leven ontbeert – was niets minder dan een sensatie. Niet omdat de inhoud zo bijzonder was: over een mislukte schooltijd, hopeloze liefde en dwangmatig hoerenbezoek waren vaker goede boeken geschreven; en ook de problematiek van kinderen van oorlogsslachtoffers was een veel voorkomend thema in de Nederlandse literatuur. Blauwe maandagen viel vooral op doordat zich van de ene op de andere dag een overrompelende vertelstem aandiende: iemand die met veel vaart en nog meer humor de afschuwelijkste verhalen opdiste.

Vanaf de eerste zin sleept ‘Arnon Grunberg’ je mee in een vergeefs leven, dat zich grotendeels afspeelt in het Amsterdam-Zuid van de jaren tachtig. De joodse ik-figuur mislukt volledig: als scholier aan het Vossiusgymnasium, als minnaar van de mooie Rosie, als apothekerskoerier, als zoon van zijn in Auschwitz getraumatiseerde moeder, als verzorger van zijn invalide vader, ja zelfs als hoerenloper. Zijn avonturen mogen wat eentonig worden, het absurdistische proza — vol van prachtige oneliners over de zinloosheid van het leven en de onvolkomendheid van het menselijk contact — maakt van deze geperverteerde Bildungsroman de beste inleiding tot Grunbergs steeds verder uitdijende universum.

Pieter Steinz begon op 1 januari 2015 op zijn blog ‘The Global Reader’ aan zijn Dagkalender van de Wereldliteratuur. Kijk hier voor alle vorige afleveringen.

Pieter Steinz zit op Twitter.