Wordt het dit weekend ruzie bij het PvdA-congres? Dit is wat je moet weten

PvdA-leider Diederik Samsom houdt een speech tijdens de Politieke Ledenraad van de partij over de ledendemocratie.
PvdA-leider Diederik Samsom houdt een speech tijdens de Politieke Ledenraad van de partij over de ledendemocratie. Foto ANP/Martijn Beekman

De PvdA houdt vandaag en morgen in Utrecht haar congres. Een paar maanden voor de Provinciale Statenverkiezingen is de partij enorm verdeeld. Veel leden zijn tegen de beperking van de vrije artsenkeuze, er heerst onvrede over de partijtop en de samenwerking met de VVD in de coalitie begint steeds meer te wringen.

Het is nog geen maand geleden dat het kabinet bijna was gevallen over de vrije artsenkeuze. In de Tweede Kamer was het voorstel al goedgekeurd, maar in de Eerste Kamer stemden onder anderen drie PvdA-senatoren tegen. Het voorstel is teruggestuurd naar minister Schippers (Volksgezondheid) en zal later weer behandeld worden.

Amper een maand na deze crisis komt de PvdA vandaag en morgen bijeen voor het congres in Utrecht. Het zal spannend worden, want die ‘kerstcrisis’ was niet de enige tegenslag waar de sociaal-democraten van moeten bijkomen. Het wringt binnen de partij, en wel hierom:

Rapport van waarde?
Allereerst het rapport Politiek van Waarde, over waar de PvdA in deze tijd voor moet staan. Daarin wordt onder andere geschreven dat volksvertegenwoordigers van de PvdA meer tijd op straat moeten doorbrengen. Het liefst zelfs een kwart van de tijd. PvdA-kenner en politiek redacteur bij NRC Thijs Niemantsverdriet:

“De Kamerleden vinden: wat is dat nou voor onzin, wij hebben goed contact met de straat. Dit kan een interessant debat worden, want het gaat om een fundamenteel punt: waar staat de partij voor en hoe draagt ze dat uit?”

De moties
Dan de moties. Het blijft tot op het laatste moment spannend wat de leden indienen, maar vast staat wel dat er veel discussie zal zijn over de vrije artsenkeuze - waar het kabinet bijna over sneuvelde. Ook al is de partijlijn onveranderd, sommige afdelingen denken daar heel anders over. Afdeling Amsterdam-Zuid wil bijvoorbeeld dat een herzien voorstel over de vrije artsenkeuze ‘alleen acceptabel is als de vrije artsenkeuze, ongeacht de aard van de polis, volledig, als wettelijk recht, is gegarandeerd’. Ook andere afdelingen bereiden dergelijke moties voor.

De kandidatenlijst
Het congres van dit weekend zal ook draaien om de kandidatenlijst voor de Eerste Kamer. Partijprominent Ruud Koole, die nu in de Eerste Kamer zit, is op een lage en dus onverkiesbare plek gezet. De senator heeft veel kritiek op de huidige koers van de partij. Diens lage plek op de lijst doet vermoeden dat de partijtop hem liever kwijt dan rijk is. Een grote groep PvdA’ers is hiertegen in het geweer gekomen en eist nu een hogere plek op de lijst voor Koole. Zoals al eerder in nrc.next stond (€):

De meeste sympathisanten willen met hun steun aan Koole een signaal afgeven aan partijleider Samsom, voorzitter Spekman en vicepremier Asscher. Ze hebben genoeg van alle compromissen die de PvdA in de coalitie met de VVD heeft gesloten – over bezuinigingen, over de zorg, over het vreemdelingenbeleid.

“Als we Ruud alsnog een hoge plaats geven, laat de partij haar ongenoegen over de top blijken”, zegt de Leidse oud-wethouder Paul Bordewijk. “Daar is de partij na al dat VVD-beleid heel erg aan toe.”

Foto ANP/Martijn Beekman

(VLNR) Ruud Koole, PvdA-Eerste Kamerlid Joyce Sylvester, ondervoorzitter van de Eerste Kamer Marijke Linthorst en PvdA-Eerste Kamerlid Guusje ter Horst na afloop van de stemming in de Eerste Kamer over de komst van een nieuwe zorgpolis in 2016. De kans is groot dat het congres Koole zal steunen.Foto ANP/Martijn Beekman
 

De positie van Samsom
Als aftrap voor de campagne van de Provinciale Statenverkiezingen op 18 maart zal partijleider Diederik Samsom een belangrijke toespraak houden over de koers van de PvdA. Niemantsverdriet:

“Samsom moet zijn pijlen op iemand richten. Tegenover wie positioneert de partij zich? De indruk is dat ze het kabinet gaan verdedigen om de meerderheid te behouden; bij de gemeenteraadsverkiezingen heeft de PvdA de ongelukkige keuze gemaakt om zich tegen de liberalen te profileren. Dat is niet geloofwaardig als je er tegelijkertijd ook mee samenwerkt, zoals Samsom achteraf ook heeft toegegeven.”

Op de achtergrond speelt mee dat Samsom binnen de partij onder vuur ligt. De voor de PvdA desastreus verlopen gemeenteraadsverkiezingen, het opstappen van twee Turkse Tweede Kamerleden en de kerstcrisis: er is weinig over van de glans die Samsom twee jaar geleden had toen hij zijn partij aan een eclatante verkiezingszege hielp.

Diens positie hangt door alle turbulente ontwikkelingen van vorig jaar aan een zijden draadje. Samsom heeft vorige week zondag tijdens een interview bij Eva Jinek laten weten er niet over te peinzen om op te stappen als de PvdA voor de derde keer op rij (vergeet de Europese verkiezingen niet) een verkiezingsnederlaag boekt. Of de leden het daar ook mee eens zijn, is een ander verhaal.

Lees in nrc.next: Een slecht moment voor ruzie, en toch is ’t weer mis (€), over de petitie om Ruud Koole op de kandidatenlijst te krijgen en Drie dwarse senatoren, drie dwaze dagen (€), een reconstructie van de kerstcrisis van vorig jaar.