Virus zoekt hot spots in baarmoederhals

Het humaan papillomavirus (HPV) veroorzaakt baarmoederhalskanker als het zijn DNA op specifieke plaatsen in het DNA van zijn slachtoffer plakt. Chinese onderzoekers ontdekten negen van die fatale plaatsen (Nature Genetics, online 12 januari).

De ontdekking van deze hot spots verdiept het inzicht in het ontstaan van baarmoederhalskanker en geeft zicht op doelgerichte behandelmogelijkheden, denken de onderzoekers.

De hot spots waar het virus-DNA zich in het DNA van de gastvrouw nestelt, liggen vlakbij belangrijke groeiregelende genen. Zo wordt het tumor-onderdrukkende gen FHIT geremd als het virus-DNA daar wordt ingebouwd, terwijl het tumorstimulerende gen HMGA2 juist overmatig actief wordt.

HPV is een seksueel overdraagbaar virus. Ongeveer 80 procent van de seksueel actieve mensen raakt ooit besmet, maar merkt daar doorgaans niets van. Er bestaan ongeveer 100 verschillende typen HPV. Vijftien daarvan kunnen baarmoederhalskanker veroorzaken. Dat kan overigens jaren duren en met een uitstrijkje opgespoord worden. De belangrijkste zijn typen 16 en 18, die in Nederland ongeveer driekwart van de kankers veroorzaken en daarom in het in 2009 geïntroduceerde en omstreden HPV-vaccin zijn verwerkt.

De onderzoekers doorzochten het hele genoom van 135 tumoren of voorstadia van baarmoederhalskanker. Ze vonden meer dan 3.000 plaatsen waar het virus-DNA was ingebouwd. Negen daarvan kwamen in meer dan vijf monsters voor, genoeg om ze als hot spot aan te merken.

Het lijkt er op dat HPV zich graag in die hot spots vestigt. De DNA-volgorde rond de hot spots is op relatief veel plaatsen complementair aan stukjes van het virale DNA, waardoor er makkelijk een ‘toegangsbinding’ ontstaat.