‘In Seoul heb ik geleerd om te falen’

Remco Breuker

(42) is hoogleraar Koreastudies. Hij is ervan overtuigd dat iedere samenleving in potentie een soort Noord-Korea kan worden.

Prikkel

„Als kind las ik alles wat los en vast zat, ook moderne Japanse literatuur: Mishima, Kawabata, Tanizaki. Dat maakte me nieuwsgierig naar de Japanse cultuur. Een minder verheven motief is dat ik gek was op vechtsporten. Ik groeide op in de jaren tachtig met Ninja-films. Puur testosteron, iedere jongen van veertien wil goed kunnen vechten. Veel van de films waarvan ik toen dacht dat ze Chinees of Japans waren, blijken Koreaans. Haast symbolisch voor hoe het land eeuwenlang als bijna-China en bijna-Japan werd gezien. Pas de laatste jaren wordt Korea op z’n eigen merites beoordeeld.”

Fascinatie

„In mijn derde jaar Japans ben ik er Koreastudies bij gaan doen. Het pre-moderne Korea, nog één land, was amper bestudeerd, terwijl het een van de meest strategisch gelegen landen op aarde is. Ondanks invloeden van China, Japan, Rusland, Mantsjoerije, had het een heel eigen identiteit, hoe was dat gelukt? Het land heeft me veel geleerd over de menselijke aard. In de Middeleeuwen waren Koreanen boeddhistisch, confucianistisch, daoïstisch, de adel was het allemaal, bij gelegenheid. Dat kun je zien als opportunistisch, maar ook als een menseigen manier om staande te blijven.”

Leerschool

„Na mijn afstuderen had ik een hoge dunk van mezelf. Ik sprak goed Koreaans, dacht ik. De eerste drie maanden in Seoul viel ik negen kilo af van de stress. Van het eerste college verstond ik vijf minuten. Ik miste kennis van de taal, de geschiedenis, de zienswijzen. Daar heb ik geleerd te falen. Ik was de lantaarndrager, moest buffelen om mee te komen. Ik ben lui aangelegd, Zuid-Koreanen leven intensief en weigeren te geloven dat iets niet kan. Als je maar hard werkt en creatief nadenkt, lukt alles. Na terugkeer miste ik het leven daar zo, dat het pijn deed.”

Perceptie

„Het is verleidelijk Noord-Korea weg te zetten als een land vol gehersenspoelde robots, maar ik ben nog geen eigenschappen tegengekomen die uniek Koreaans zijn. De drijfveren van de gemiddelde Noord-Koreaan zijn gelijk aan die van Nederlanders, veiligheid en eten voor de familie. De elite doet wat elites doen: zichzelf verrijken en hun macht consolideren. Het gedrag van het regime is niet irrationeel, juist voorspelbaar. Raketten, kerntesten en hacks volgen bijna altijd op interne crises. Ik ben overtuigd dat iedere samenleving in potentie een Noord-Korea kan worden. Beangstigend.”

Overwinning

„In september is het gelukt om zeven ballingen uit de top van het Noord-Koreaanse regime naar Leiden te laten komen. Ze praatten openlijk over hun ervaringen. Ik was trots, maar ook bang. De conferentie moest beveiligd worden. Ik kreeg zware afkeuring van collega’s, want deze ballingen hadden vast een agenda. Ik ben geen evangelist, maar als wetenschapper moet je ooggetuigenverslagen serieus nemen. Bovendien is het hun informatie die ons dagelijks voedt. Je moet kritisch zijn, maar niet luisteren vind ik moreel verwerpelijk, gezien de gruwelen in Noord-Korea.”

Prioriteit

„‘Koop de elite uit.’ Toen ik dat zei, kreeg ik iedereen over me heen. Maar als we het regime in Pyongyang weg willen hebben, moeten we vuile handen maken. Voor mij weegt het sluiten van de strafkampen zwaarder dan het aanwijzen van de verantwoordelijken. Met handel kunnen we hetzelfde bereiken, want de elite profiteert. Maar dan hand in hand met harde diplomatie: quid pro quo. Ik denk dat we zullen schrikken als Noord-Korea opengaat, onze kinderen gaan zeggen: hoe hebben jullie dit kunnen laten gebeuren? Een terecht verwijt. We weten al decennia wat daar gaande is.”

Houding

„Er wordt me verweten dat ik als wetenschapper te politiek ben, mijn onafhankelijkheid compromitteer. Daar ben ik niet zo bang voor. Mijn onderzoek is objectief en transparant, alle bronnen zijn te checken. Wat ik doe met de uitkomsten is inderdaad vaak politiek. Maar hoe kan je waardenvrij stelling nemen in het maatschappelijke debat? Ik vind de situatie in Noord-Korea ook te belangrijk om over te zwijgen. Een jaar geleden verscheen een VN-rapport over de mensenrechtenschendingen. Hoeveel doden sindsdien? Tien-, twintig-, dertigduizend? Het gaat niet om dijkverbreding in Zeeland.”