Het is niet mijn taak om partij te kiezen

Rianne Donders (54) is vanaf eind deze maand de nieuwe burgemeester van Roermond. Volgende week begint het proces wegens corruptie tegen Jos van Rey, oud-wethouder van die stad. „Ik neem Roermond zoals ik het aantref.”

Roermond

„De reden om op Roermond te solliciteren, waren de talenten van de stad. De economie, het toerisme; er komen mensen van over de hele wereld naar het Designer Outlet Center [winkelcentrum, red.] van Roermond. En de stad heeft veel water – daar moet ik mijn best op gaan doen, want daar heb ik nog geen ervaring mee. Ik ben aangekondigd als de eerste vrouwelijke burgemeester van Roermond. Nu ben ik heel trots dat ik het geworden ben, maar niet omdat ik de eerste vrouw ben. Ik weet niet beter dan dat ik vrouw en burgemeester ben. Ik ben al tien jaar burgemeester van Geldrop-Mierlo, een Brabantse fusiegemeente met zo’n 40.000 inwoners. Zoveel groter is Roermond ook niet [57.019 inwoners, red.]. In Roermond vieren ze ook carnaval, maar ze noemen dat vastelaovond. En vlaai noemen ze vla. Ja, die taal hoop ik nog wel op te pikken.”

Van Rey

„Over de kwestie rond Van Rey [oud-VVD-wethouder van Roermond, verdacht van corruptie, red.] ga ik niks zeggen. De rechter moet daar eerst over oordelen. In Roermond hebben ze wel flinke stappen gezet om het integriteitsbeleid te herijken. Voordat ik solliciteerde was het voor mij belangrijk te weten dat de gemeente daar zelf al mee bezig was. Maar verder hoefde ik er niet lang over na te denken. Er gaan veel verhalen over wat er in Roermond heeft gespeeld en speelt. Ik weet niet wat klopt. Daar kan ik me niet mee bezighouden. Ik neem het zoals ik het aantref. Mijn taak is om boven de partijen te staan, niet om partij te kiezen. Op het gebied van integriteit neem ik zelf geen enkel risico. Ik noem mezelf een BBB’er: een bewust bijbaanloze burgemeester. Dat is een persoonlijke keuze; collega’s die wel een bijbaan hebben, veroordeel ik niet. Maar als er in de organisatie van je bijbaan iets fout gaat en je moet daar, als lid van een raad van toezicht bijvoorbeeld, verantwoording over afleggen, dan schaadt dat onherroepelijk het aanzien van de gemeente waar je burgemeester bent. In die positie wil ik niet worden gebracht.”

Rolmodel

„Ik ben in Eindhoven opgegroeid, alleen met mijn moeder. Mijn vader is overleden in een auto-ongeluk toen ik anderhalf was. Het was dus een klein gezin. Maar mijn moeder deed heel erg haar best om het thuis gezellig te maken. Ze was zeer gastvrij waardoor we vaak met veel mensen aan tafel zaten. Onbewust is zij mijn rolmodel geweest. Ze is een tengere vrouw, maar ik heb haar leidingen zien trekken en gaten zien boren. Ik heb mij nooit afgevraagd of dat een vrouwen- of mannending was. Ze werkte ook, wat in de jaren zestig helemaal niet vanzelfsprekend was. Ze was lange tijd administratief medewerkster bij de Kinderbescherming. Het was niet voor het geld, mijn vader had goed voor haar gezorgd, maar ze vond de contacten fijn.”

Kieslijsten

„Door mijn opvoeding vond ik het vanzelfsprekend dat vrouwen werkten. Pas toen ik in de politiek terecht kwam, als raadslid, merkte ik dat het helemaal niet zo gewoon was dat vrouwen meededen. De vertrouwenscommissie die de kieslijst samenstelt, bestaat vooral uit mannen. Dan is het niet verwonderlijk dat zij op hun beurt ook weer mannen kiezen. Met mij is het goed gekomen, want ik werd later lijsttrekker en wethouder. Maar andere vrouwen moeten dat ook kunnen doen. Daarom werd ik actief in de CDAV [CDA Vrouwen, red.]. Via het Instituut voor Publiek en Politiek zet ik me in voor een toename van het aantal vrouwen in de politiek. Maar 25 procent van de burgemeesters is vrouw. Dat is te weinig.”

Carnaval

„De eerste keer dat ik op de kleuterschool carnaval meemaakte, vond ik gewéldig. Ik kreeg een feeënpakje aan, met blauwe tule, gouden glitters, een stok met een ster en een hoedje. Daarna ben ik fanatiek carnavalsvierder geworden. Het wordt door buitenstaanders vaak gezien als: je laat je vollopen met drank en je doet gek. Maar voor mij gaat carnaval over de relativiteit van het leven. Je verkleedt je als iemand anders, het maakt niet uit wie je bent en waar je vandaan komt. Je kunt leuke gesprekken en plezier hebben met mensen die je daarna nooit meer ziet. Als burgemeester ga ik over de openbare orde, dus ik breng de carnavalsavonden nu door op Spa. Dat vind ik niet erg. Toeschouwer zijn is ook leuk.”

Tripoli

„We hebben drie kinderen, mijn man en ik. Onze oudste zoon, Pim, zou nu dertig zijn. Hij is samen met zijn vriendin in 2010 omgekomen bij de vliegtuigramp in Tripoli. De ochtend van de ramp werd ik ongebruikelijk vroeg wakker, al om zes uur. Ik ben meteen gaan kijken op internet naar de vluchttijden van onze zoon en zijn vriendin. Bij de vluchten vanaf Tripoli stond: as scheduled. Even was ik gerustgesteld. Maar om negen uur ’s ochtends vertelde mijn man dat er in Tripoli een vliegtuig was neergestort – mogelijk met Nederlanders erin. De uren daarna waren heel onzeker. Buitenlandse Zaken belde ons maar niet terug. Rond het middaguur zagen we bij de BBC om welke vlucht het ging: die van onze zoon. Pas om half een kwam er een extra journaal met de premier, Jan Peter Balkenende, die het nieuws vertelde. Zo hebben we het gehoord, via de tv. Ik heb Balkenende meteen gebeld, via het ministerie, en gevraagd waarom we niet eerder op de hoogte waren gebracht. Hij was in de veronderstelling dat wij al waren gebeld, zei hij. Daar is dus iets misgegaan.”

Leeuwinnengevoel

„Toen we wisten dat onze zoon was omgekomen, ontstond in mij een soort leeuwinnengevoel, een overlevingsdrang. Het duurde ongeveer vier weken voordat de lichamen weer naar Nederland kwamen en de identificatie had plaatsgevonden. Het enige waar ik aan dacht was: ons kind moet zo snel mogelijk naar huis komen. En: wij moeten dit met zijn allen doorstaan. Na de begrafenis was er ontlading. Een dodelijke vermoeidheid. Ik ben nog nooit in mijn leven zo moe geweest. Dat ik ’s ochtends uit mijn bed kwam, op de bank ging zitten en er drie uur later nog zat. Alles wat er was gebeurd, was een eindeloze film die telkens opnieuw werd afgespeeld. Onze kinderen hebben ons overgehaald toch op vakantie te gaan. Die stond al gepland omdat ik vijftig werd. Vrienden en familie kwamen over naar onze camping in Italië om samen te zijn. Dat was fijn, ondanks dat het niet was zoals het had kunnen zijn. Mensen gingen mij anders benaderen toen ons dit overkomen was. Je kunt honderdduizend keer zeggen dat de burgemeester ook maar een mens is. Maar pas als zoiets gebeurt, zien mensen dat echt. Je wordt er toegankelijker door. Het is een positief effect van iets heel moeilijks. Dat moet je ook durven, kunnen en willen zien.”

MH17

„De ochtend nadat vlucht MH17 was neergestort, werd ik gebeld door het Genootschap van Burgemeesters dat in verbinding stond met het NCC [Nationaal CrisisCentrum, red.]. Het genootschap wist dat ik een ervaringsdeskundige ben. Ik heb mijn negatieve ervaringen gedeeld, zodat herhaling kon worden voorkomen. Ik heb bijvoorbeeld geadviseerd informatie op een vast moment op de dag te brengen, zodat nabestaanden erop kunnen vertrouwen dat ze de informatie krijgen die nodig is. Zo’n mededeling kan ook zijn dat er geen nieuws is. Dat geeft meer rust, anders blijven mensen 24 uur per dag het nieuws volgen in de hoop op nieuwe informatie. Ik hoop dat er aandacht blijft als Nederland de belangstelling voor deze ramp gaat verliezen. Dat is goed, dat hoort ook. Het leven gaat door. Maar ik weet ook: voor de nabestaanden breekt nu nog een heel moeilijke periode aan.”