De doodstraf is de doodstraf

Jarenlang was de doodstraf in Indonesië uitzonderlijk. Maar de nieuwe president is onverbiddelijk. Zondag staat de Nederlander Ang Kiem Soei voor het vuurpeloton.

Foto AFP

De 62-jarige Nederlander Ang Kiem Soei wordt naar alle waarschijnlijkheid zondagmorgen vroeg op een afgelegen eiland bij Java door een vuurpeloton geëxecuteerd. Ruim tien jaar geleden werd hij veroordeeld wegens productie van xtc.

Jarenlang was in Indonesië de doodstraf uitzonderlijk. Maar die tijd is voorbij. De nieuwe populistische president Joko Widodo is hard en helder: regels zijn regels, de doodstraf is de doodstraf.

Bart Stapert, de Nederlandse advocaat van Ang, en het ministerie van Buitenlandse Zaken in Den Haag doen er alles aan de aanstaande executie af te wenden, zeggen ze zelf. „Wij hebben vandaag bij de rechtbank van de Indonesische stad Tangerang een nieuw herzieningsverzoek ingediend”, zei Stapert gisteren aan de telefoon vanuit Cilacap, de Javaanse stad in de buurt van de gevangenis Pasir Putih (Wit Zand). Maar de Indonesische autoriteiten toonden zich niet bereid dit verzoek in ontvangst te nemen.

Vooralsnog lijkt de Indonesische houding onwrikbaar. President Widodo toonde zich de afgelopen dagen onverbiddelijk: „Drugscriminelen hebben de toekomst van dit land verwoest”, zei de president. Ook in de toekomst zullen gratieverzoeken en gelobby van buitenlandse overheden vruchteloos zijn, zei hij.

Ang Kiem Soei zal waarschijnlijk zondag sterven samen met vijf andere drugscriminelen – een Indonesische vrouw, een Vietnamese vrouw, een Braziliaanse man, een Nigeriaanse man en een man uit Malawi.

De tenuitvoerlegging mag dan onverwacht zijn, het is niet onverklaarbaar. Widodo heeft één doel voor ogen tijdens zijn presidentschap: Indonesië op orde krijgen. Corruptie moet bestreden worden. De wet uitvoeren zoals die geschreven is, is volgens de Indonesische president een vereiste wil Indonesië zich verder ontwikkelen.

Indonesische rechters oordeelden in 2003 dat Ang Kiem Soei eigenaar was van twee xtc-fabrieken die tot de grootste van de wereld behoorden. Zelf zegt Ang Kiem Soei, geboren op toenmalig Nederlands Nieuw-Guinea in 1952 en in de jaren zeventig neergestreken in Utrecht, dat het nooit bewezen is dat hij een Raja Narkoba, ofwel drugskoning, is. In 2003 zei hij in Trouw: „Er is zelfs geen werknemer van deze xtc-fabrieken door de politie opgespoord of gearresteerd.” Ang Kiem Soei dacht in het verleden dat het met zijn executie niet zo’n vaart zou lopen.

Ang zat in een zwaar bewaakte gevangenis op een afgelegen eiland, ver van de maatschappij. Het eiland, Nusakambangan, werd al in de Nederlandse tijd gebruikt om politieke gevangenen op te sluiten. Dictator Soeharto sloot er dissidenten op zoals de beroemde Indonesische schrijver Pramoedya Ananta Toer. En later – na de democratisering van 1998 – kwam Soeharto’s zoon Tommy er vast te zitten. Een gevangenis is geen aangename locatie om jaren te slijten. Zeker niet in een broeierig ontwikkelingsland als Indonesië.

Maar Ang had er toch een bestaan opgebouwd. In de gevangenis verkocht hij een poeder dat zou helpen tegen allerlei kwalen. Indonesische media meldden gisteren dat mede-gevangenen die door zijn wondermedicijn zeggen te zijn geholpen hem nog een keer wilden zien. Dat duidt erop dat Ang zich, wellicht op vreemde wijze, nuttig maakte in de gevangenis. Naar verluidt werd het verzoek afgewezen.

De nieuwe harde Indonesische lijn kan de komende maanden voor veel ophef en diplomatieke conflicten zorgen. Een andere Nederlander, Siegfried Mets, wacht eveneens executie wegens een drugsdelict. Mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch beschuldigt Indonesië van hypocrisie. Het lobbyt zelf om ter dood veroordeelde Indonesiërs in Saoedi-Arabië te redden, maar weigert hetzelfde voor buitenlanders in eigen land te doen.