CPB: afschaffen van zittenblijven zou geld besparen

Kinderen die blijven zitten, kosten de staat ongeveer 500 miljoen euro per jaar. Dat is 3 procent van de uitgaven aan het basis- en voortgezet onderwijs. Bijna de helft van alle leerlingen in het onderwijs doet minimaal één jaar over. En bij de meeste scholieren gebeurt dat aan het begin van de basisschool en in het jaar vóór het eindexamen.

Dat blijkt vandaag uit de studie ‘Zittenblijven in het primair en voortgezet onderwijs’ van het Centraal Planbureau (CPB). Onderzoekers hebben gekeken hoeveel leerlingen in 2012 van het vmbo, de havo en het vwo het eindexamen haalden en hoeveel daarvan tijdens zijn of haar schoolcarrière een jaar over moesten doen. Daaruit bleek dat ongeveer tweederde van de zittenblijvers dat deed op de middelbare school, en eenderde deed op de basisschool. Het aantal ‘klassen-herhalers’ (dat zijn er circa 73.000) is vervolgens vermenigvuldigd met 6.500 euro – de kosten die de overheid betaalt per kind voor een jaar les. En zo kwam het CPB uit op 500 miljoen.

Maar eigenlijk kost de zittenblijver nóg meer, zegt een van de onderzoekers Karen van der Wiel. „Jongeren gaan later de arbeidsmarkt op en missen dus inkomen. Dat levert de overheid weer minder belasting- en premie-inkomsten op.” Daarnaast kunnen er ook „emotionele gevolgen” zijn. Denk aan kinderen die gedemotiveerd raken of vroegtijdig school verlaten.

Het afschaffen van zittenblijven zou dus een flinke besparing opleveren. Om dat te bereiken zullen scholen „geprikkeld” moeten worden om doubleren te voorkomen. Nu wordt de school voor een volledig jaar extra onderwijs gecompenseerd. „Maar er zijn wellicht goedkopere en effectievere alternatieven”, zegt Van der Wiel. Denk aan bijspijkercursussen en zomerscholen. „Maar ook aan voor- en vroegschoolse educatie voor jonge kinderen, die zo geen vertraging oplopen in de kleutergroepen.” Want daar zit een knelpunt; scholen laten kinderen al gauw een jaar langer ‘kleuteren’.

Uit de CPB-studie blijkt ook dat met name in het jaar voor het eindexamen jongeren blijven zitten. De school laat leerlingen liever dit jaar opnieuw doen dan het eindexamenjaar. Daar zijn verschillende redenen voor. Leerkrachten besteden in het één-na-laatste jaar meer tijd aan de (eindexamen)stof. En kinderen die zakken beïnvloeden het slagingspercentage negatief.