Als cleane cabaretier is Javier Guzman terug bij af

Javier Guzman in ‘Absurd verlicht’.
Javier Guzman in ‘Absurd verlicht’. Jens van der Velde

Javier Guzman heeft voorstellingen gemaakt over zijn alcoholisme, zijn echtscheiding en zijn cocaïneverslaving. Spannende programma's waren dat, schaamteloos autobiografisch, op de rand van de waanzin soms – en uitzonderlijk door de manier waarop hij uit zijn eigen gedrag, ondanks alles, toch een luchtig en laconiek soort humor wist te scheppen. Hij maakte zwarte grappen op basis van overwonnen pijn. En dat maakte hem uniek.

In zijn nieuwe, zevende programma Absurd verlicht, lijkt Guzman echter geen demonen meer te bevechten. Zijn conference gaat aanvankelijk over alledaagse ergernissen waaraan hij een cabareteske frappe weet te geven. Zoals het bericht dat de stille armoede is afgenomen: „Dan denk ik: hoe weten ze dat? Heeft er tóch weer iemand gepraat!” Ietwat opgefokt banjert hij over het toneel en stapelt de ene slimme grap op de andere. Zodra de lach is geoogst, heeft hij vaak nog een tweede achter de hand, waardoor veel grappen dubbelklappers worden.

Langzaam maar zeker komt hij dan toe aan de vraag die hem dezer dagen blijkbaar het meest bezighoudt: hoe de toekomst er uitziet voor een man van 37. Dat begint met komische observaties over salsacursussen en sportscholen en gaat verder met kluchtige verhalen over mislukte relaties van vroeger. „Je zit ineens achter de jonge meiden aan”, heeft iemand tegen hem gezegd. Waarop zijn reactie luidt: „Dat heb ik altijd gedaan. Alleen nu valt het op”.

Guzman valt vanzelfsprekend niet te verwijten dat hij ditmaal geen afrekening met diepe dalen uit zijn verleden te bieden heeft. Gevaarlijke gektes laten zich niet op bestelling afroepen. En natuurlijk is het voor hem persoonlijk maar goed dat hij nu kennelijk niet de noodzaak voelde om – op het scherp van de snede – zijn eigen borderline weer te bespotten.

In zekere zin is hij met dit programma terug bij de Javier Guzman die in 2002, slim en streetwise, debuteerde als gehaaide grappenmaker. Maar onvermijdelijk is hij daarmee ook terug op een terrein waar hij lang niet de enige cabaretier is. Een vertrouwder terrein, waar het dus lastiger is om uniek te zijn.