Agenten al langer in vizier van terroristen

België verijdelde een grote terreuraanslag. Is er een verband met Frankrijk? En hoe is de dreiging in Nederland?

Zwaarbewapende politieagenten bewaken het nieuwe justitiepaleis aan de Bolivarplaats in Antwerpen, een dag nadat er een bommelding binnenkwam bij de telefooncentrale.
Zwaarbewapende politieagenten bewaken het nieuwe justitiepaleis aan de Bolivarplaats in Antwerpen, een dag nadat er een bommelding binnenkwam bij de telefooncentrale. Foto ANP

Na Nederland geldt nu ook in België het een-na-hoogste dreigingsniveau voor terrorisme. Nadat bij een anti-terreuroperaties in het Waalse stadje Verviers donderdag twee doden vielen en bij andere politieacties totaal 15 mensen werden gearresteerd. Zij zouden een grote aanslag op politiegebouwen voorbereiden.

1Waarom België?

Dit land kent relatief veel Syriëgangers, volgens schattingen zo’n drie- à vierhonderd. Nederland, met ruim anderhalf keer zoveel inwoners, telt er ongeveer de helft. Volgens radicaliseringsexpert Halim el-Madkouri was België later dan andere Europese landen met het bestrijden van radicalisering. Lange tijd kregen radicale predikers veel ruimte en konden radicale groepen zoals Sharia4Belgium ontstaan. Ook beschikte België over een charismatische leider, Fouad Belkacem, die veel islamitische jongeren aantrok.

2 Is het terreurrisico in Nederland groter geworden sinds donderdag?

De AIVD spreekt na de gebeurtenissen in Verviers van „verhoogde alertheid, net als na de aanslagen in Parijs”. Ook intensiveert de AIVD de banden met buitenlandse veiligheidsdiensten, „voorzover nog nodig”.

Het geldend dreigingsniveau (substantieel) voor Nederland is sinds gisteren niet verhoogd. Minister Opstelten (Veiligheid en Justitie, VVD) sprak zijn zorgen uit, maar kondigde geen extra maatregelen aan. Een terecht rustige reactie, vindt terrorisme-expert Rob de Wijk.

„De geslaagde anti-terreuractie, en mogelijk ook de andere arrestaties, laten zien dat de inlichtingendiensten en politie echt wel wat kunnen.” Volgens hem is de situatie bij de AIVD verbeterd na een herverdeling van taken en mensen, en nadat dit najaar een deel van de voorgenomen bezuinigingen is geschrapt.

3 Is er een verband tussen de aanslagen in Parijs en de actie in België?

De Belgische justitie ontkent dat. Het onderzoek naar de terreurcellen in Verviers en elders in België was al weken aan de gang. Dat er donderdag werd ingegrepen, hield waarschijnlijk verband met een ophanden zijnde actie van de groep.

4 Zijn politiemensen een nieuw doelwit van terroristen?

In Parijs schoten de broers Kouachi twee politieagenten dood, één zeer gericht. In Verviers zou het de bedoeling zijn geweest politiemensen te vermoorden. In het pand waar de verdachten zich ophielden, werd een politie-uniform gevonden. En oktober vorig jaar pakte de Amsterdamse politie een 26-jarige Marokkaanse man op die van plan zou zijn geweest aanslagen op politiemensen te plegen.

Toch is de politie volgens terrorisme-deskundige De Wijk geen nieuw doelwit. „Politieagenten zijn symbolen van het gezag, en die zijn altijd al doelwit geweest van terroristen. Denk aan Amerikaanse ambassades, of legerkazernes in diverse landen.” Die zijn tegenwoordig allemaal goed beschermd, aldus De Wijk. „Dan blijven politieagenten als relatief gemakkelijk aan te vallen doelwit over.”

5 Werken politie en justitie internationaal wel goed samen?

Onvoldoende, zei Rob Wainwright. vrijdag. Volgens het hoofd van de Europese politiedienst Europol is de dreiging groter geworden nu goed gestructureerde terreurcellen met een duidelijke leider plaatsmaken voor „duizenden afzonderlijk opererende individuen en groepjes of semi-onafhankelijke terreurverdachten”.

Bij eerdere terreuraanslagen bleek achteraf vaak sprake van een gebrekkige communicatie tussen inlichtingendiensten en politie. Volgens Wainwright moeten diensten „binnen Europa beter samenwerken”.