‘Tikkende tijdbommen’ in België

‘Proper opgeruimd”, zegt vandaag de Belgische minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon over de gecoördineerde politieacties gisteren tegen terreurverdachten in verschillende Belgische steden. In Verviers, een stad in de buurt van Luik, kwam het tot een vuurgevecht tussen speciale politie-eenheden en drie verdachten die, volgens de Belgische justitie, een grote aanslag voorbereidden op politiegebouwen. Twee van de drie, allen ex-Syriëstrijders met de Belgische nationaliteit, werden bij de actie gedood. Op andere plaatsen in België bleef het bij huiszoekingen.

Proper opgeruimd – maar voor hoe lang? Minister Jambon gaf vanochtend zelf het antwoord: „De operatie is zeker nog niet ten einde.”

Joodse scholen in Brussel en Antwerpen blijven vandaag dicht. Het terreurdreigingsniveau in het hele land is verhoogd naar niveau 3 op een schaal van 4. ‘Na Parijs nu Verviers?’ luidt een kop in dagblad De Morgen.

„Het zal alleen maar erger worden”, zegt de Brusselse jihadexpert Montasser AlDe’emeh, die al jaren onderzoek doet naar de radicalisering van Belgische moslimjongeren.

Het grootschalige politieoptreden kwam als een verrassing, maar op de achtergrond speelt al maanden een verhit debat over de veiligheid in België. Burgemeesters van steden waar veel moslimjongeren naar Syrië vertrokken om er mee te strijden met de jihad, waarschuwen al langer. „Tikkende tijdbommen”, noemen zij de jongeren die terugkeren naar België.

Na de dodelijke aanslag in mei vorig jaar op het Joods Museum in Brussel, waar de Franse ex-Syriëstrijder Mehdi Nemmouche op klaarlichte dag het vuur opende, schrok België pas echt wakker. Plots was er volop politieke aandacht voor de terugkeer-problematiek. Speciale deradicaliseringsteams in steden als Vilvoorde, Antwerpen en Maaseik moesten meer geld en middelen krijgen. Maar het is nog altijd onvoldoende, zegt Hans Bonte, de burgemeester van Vilvoorde, een kleine gemeente bij Brussel. Volgens Bonte wordt er „te laks omgesprongen” met de terugkerende Syriëstrijders.

België kent een buitenproportioneel grote groep Syriëgangers: naar schatting ruim 350. Van hen keerden er 101 intussen terug. Maar naar de helft „wordt gewoonweg niet omgekeken”, zegt Bonte in dagblad De Standaard. Er is volgens hem geen gecoördineerde aanpak. „Er moet nu snel een centrale databank komen en een goede informatie-uitwisseling. Want we weten allemaal dat de geradicaliseerde moslims samenwerken.”

Eén aanslag verijdeld. Maar wat nu? Gevreesd wordt voor terreurplannen van die andere honderd teruggekeerde Syriëstrijders. Bonte: „Er lopen genoeg gekken rond.”

Media in België meldden eerder deze week dat de wapens die gebruikt werden bij de aanslagen in Parijs, mogelijk zijn gekocht in België. „Dat wordt onderzocht”, herhaalde een woordvoerder van het Federaal Parket. „Maar er is volgens ons onderzoek geen enkel verband tussen de Belgische terreurcel en de terroristen in Parijs.”

Brusselse misdaadverslaggevers, die het nieuws over de Belgische wapenaankoop brachten, waarschuwen dat het aanbod van zware wapens op de zwarte markt in Brussel „steeds ruimer en diverser wordt”. Brussel is volgens hen daardoor „een draaischijf” voor terroristen.

Draaischijf, knooppunt, broeihaard – de termen worden steeds frequenter gebruikt in de vele pogingen om de groeiende radicalisering in België te duiden. De vergelijking met de uitzichtloosheid voor veel moslimjongeren in de Parijse banlieue ligt voor de hand.

„Veel van die jongens lopen hier met de ziel onder de arm”, zei jihadexpert AlDe’emeh onlangs tegen deze krant, naar aanleiding van het lopende terrorismeproces in Antwerpen tegen aanhangers van Sharia4Belgium, dat ervan wordt verdacht jongeren te hebben opgeroepen tot de jihad.

AlDe’emeh: „Voor jonge moslims die hun geloof honderd procent serieus nemen, is er in West-Europa geen plaats. Zo voelen ze dat. Naar Syrië gaan om er mee te strijden is een statement – je afzetten tegen het Westen – maar ook een verlossing. Eindelijk belanden ze ergens waar ze zich niet meer hoeven te verantwoorden voor waar ze in geloven.”

In de Brusselse gemeente Sint-Jans-Molenbeek, waar veel moslims wonen, verrichtte de politie gisteravond ook huiszoekingen. „Radicalisering is een probleem in mijn gemeente”, zegt burgemeester Françoise Schepmans. „Maar we moeten niet bang zijn. Wel alert. We gaan dit bevechten.”