Pechstein ontwricht monopolie sportrecht

Het valt sporters zwaar hun onschuld in dopingzaken te bewijzen. Mogelijk heeft Pech- stein een opening gecreëerd.

Claudia Pechstein in 2011 tijdens de wereldbeker in Salt Lake City. Gisteren behaalde ze een succesje in de rechtszaal.
Claudia Pechstein in 2011 tijdens de wereldbeker in Salt Lake City. Gisteren behaalde ze een succesje in de rechtszaal. Foto ANP

De wegens doping gestrafte Duitse schaatsster Claudia Pechstein (42) heeft een succesje geboekt in haar juridische strijd tegen de internationale schaatsfederatie ISU. Een rechter in München heeft haar zaak ontvankelijk verklaard, wat betekent dat Pechsteins dopingstraf buiten het internationale sporttribunaal CAS behandeld mag worden.

1 Pechstein heeft haar straf al uitgezeten. Wat is de kwestie?

De schaatsster beweert al vijf jaar onschuldig te zijn. Ze is tussen 2009 en 2011 twee jaar geschorst geweest op basis van afwijkende bloedwaarden, die kunnen duiden op dopegebruik. Pechstein schrijft de schommelingen in haar ‘biomedisch paspoort’ toe aan van haar vader geërfde anomalie en zegt daarvoor bewijzen te kunnen overleggen. De schaatsster gaat door met haar strijd, omdat ze genoegdoening verlangt en de ISU wil dwingen fouten te erkennen. Pechstein eist bovendien een schadevergoeding van 4,4 miljoen euro.

2 Legt Pechstein een bommetje onder CAS, nu haar zaak civielrechtelijk wordt behandeld?

In theorie wel, want de rechtbank in München heeft verklaard, dat de arbitrageovereenkomst tussen Pechstein en haar federatie niet rechtsgeldig is. Er is geen sprake van wederzijde vrije wil, omdat Pechstein door de ISU via de wereldantidopingcode gedwongen is haar zaak door CAS te laten behandelen. Een ongewenste monopoliepositie, oordeelt de Duitse rechter. In het verlengde daarvan acht de rechtbank zich in de zaak Pechstein ook niet gehouden aan de uitspraak van CAS. Daarmee wordt het sporttribunaal in feite buitenspel gezet. Opmerkelijk detail: de rechtbank in München stelt dat een schorsing op basis van bloedwaarden in een biomedisch paspoort te dun is. De zaak kan overigens pas behandeld worden als het door de ISU ingestelde hoger beroep bij het Bundesgerichtshof wordt afgewezen.

3 Kan de zaak voor jurisprudentie zorgen in het tuchtrecht?

Daarover verschillen de meningen. Krijgt Pechstein haar gelijk in een civiele procedure dan geldt die jurisprudentie alleen voor Duitsland.

Maar de Belgische advocaat Dimitri Dedecker, die onder anderen de Nederlandse atlete Adrienne Herzog in haar dopingzaak begeleidt, denkt met een Duitse uitspraak een belangrijk instrument in handen te hebben om ook rechters in andere landen te overtuigen. Een sporter zou in de toekomst kunnen kiezen tussen CAS en de civiele rechter. Hij voorspelt desondanks op korte termijn geen ingrijpende systeemwijzigingen. „Omdat werelddopingagentschap WADA zo machtig is, dat het zich weinig van een Duitse rechter zal aantrekken.”

Herman Ram, directeur van de Nederlandse Dopingautoriteit, denkt evenmin dat het zo’n vaart zal lopen. Hij vindt het vooralsnog alleen juridisch interessant dat twee rechtssystemen – het sporttuchtrecht en het civiele recht – langs elkaar heen werken. „Maar het dopingstelsel schudt nog niet op zijn grondvesten.”

Sportrechtadvocaat Harro Knijff is daarentegen wel ongerust en vreest op de langere termijn chaos. Tegenover de NOS zei hij: „Als er straks niet langer één arbitraal college is dat het laatste woord heeft, maar dat in alle landen civiele rechters zich ermee bemoeien, dan ben ik erg benieuwd wat dat voor gevolgen heeft voor de eenheid in de dopingrechtspraak.”