Paus komt arme Filippino’s troosten

De macht van de katholieke kerk slinkt, nu het land zich snel ontwikkelt en vrouwen invloedrijker worden

Foto Reuters

Al in november was er in Tacloban geen hotelkamer meer beschikbaar voor dit weekend. De vliegtuigen, net als de veerboten, zitten vol. De kerken, verwoest tijdens tyfoon Haiyan eind 2013, staan nog in de steigers, maar in de kerkwinkels zijn de T-shirts al maanden verkrijgbaar. I lived to be a witness when pope Francis visits Leyte’, luidt de tekst op een zo’n shirt. For it is by grace you have been saved. It is the gift of God, stelt de tekst van een ander shirt dat drie maanden geleden te koop was in de kathedraal van Palo, een voorstadje van Tacloban.

Het bezoek van paus Franciscus is belangrijk voor de inwoners van Tacloban. „Ons geloof heeft ons kracht gegeven. De paus laat zien dat hij ons niet vergeten is”, zei pater Martin Cubi (32) al in november.

Hij had toen net de Allerzielenmis opgedragen. Het dak zat weer op de kathedraal van Palo, maar de helft van de parochie moest de dienst buiten volgen. Het schip van de kerk lag bezaaid met verwrongen ijzerplaat. De kerkbankjes stonden tegen het hoofdaltaar aangepropt. Komende zaterdag zal Franciscus ’s middags een krap uur in de kathedraal zijn om met overlevenden van Haiyan te praten. De paus zal zeven uur in het getroffen gebied zijn.

Hoe belangrijk het bezoek voor het voormalige rampgebied ook is, en hoe uitbundig Franciscus momenteel in Manila ontvangen wordt, deze paus komt in een ander land terecht dan Johannes Paulus II tijdens het vorige bezoek in 1995.

Nog steeds is 80 procent van de 100 miljoen bewoners katholiek. Nog steeds wordt die invloed weerspiegeld in de regels van het land. Zo zijn de Filippijnen, met Vaticaanstad, het enige land zonder echtscheidingswet. Maar de Filippijnen zijn ook een land dat snel economisch ontwikkelt, waar de bevolking rijker wordt en waar internet en globalisering de samenleving veranderen.

De Filippijnen zijn een gelovig land, maar in bepaalde opzichten – zoals arbeidsverhoudingen – ook een progressief land. Uit onderzoek van de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) dat deze week verscheen blijkt dat 47,6 procent van de Filippijnse managers vrouw is. Daarmee behoort de Filippijnen tot de wereldtop. Alleen Jamaica (59,3 procent), Colombia (53,1) en Sint Lucia (52,2) scoren hoger. Nederland scoort beduidend slechter en staat met 29 procent op de 61ste plek.

De veranderende maatschappelijke opvattingen kwamen de afgelopen jaren naar boven in de strijd om wetgeving in te voeren die het mogelijk zou maken voor de overheid om gratis voorbehoedsmiddelen te verstrekken. De hervormingsgezinde president Benigno Aquino was voorstander van de wet. Gratis voorbehoedsmiddelen geven jonge en arme families – en vooral vrouwen – controle over hun leven en betere economische kansen, betoogde hij.

Cijfers van het Filippijnse bureau voor de statistiek wijzen uit dat zwangere vrouwen een kwetsbare groep blijven. Vorig jaar bleek een kwart van de zwangere vrouwen te kampen met ondergewicht en had ruim 40 procent last van bloedarmoede. Voor voorstanders van de wet, zoals Aquino, is dit het bewijs dat vrouwen te snel, te veel kinderen krijgen zonder dat ze genoeg geld of voorzieningen hebben om voor zichzelf te zorgen.

Decennialang wist de kerk wetgeving te blokkeren die het mogelijk zou maken voor de overheid gratis voorbehoedsmiddelen te verstrekken. De kerk dreigde zelfs president Aquino te excommuniceren, terwijl uit cijfers blijkt dat het gebruik van voorbehoedsmiddelen al lang is ingeburgerd in de Filippijnen. Volgens de statistieken gebruikt de helft van Filippijnse vrouwen – met de leeftijd om kinderen te krijgen – enige vorm van voorbehoedsmiddelen. Vorig jaar trad de wet, enigszins afgezwakt door een uitspraak van het Hooggerechtshof, toch in werking.

Velen zagen hier in de tanende macht van de katholieke kerk. Waar de geestelijke leiders in 2001 nog een belangrijke sturende macht waren in de bloedeloze staatsgreep die de van corruptie verdachte president Estrada ten val bracht, zijn ze een decennium later niet meer in staat een wet tegen te houden.

Begin deze week greep Aquino het bezoek van paus Franciscus aan om de ruzie bij te leggen. Aquino: „Ik heb meningsverschillen gehad met onze kerk. Maar ik ben het eens met de instelling van de paus. Hij wil dat de kerk zicht ontfermt over de problemen van gewone mensen.

Pater Cubi in Palo erkende drie maanden geleden dat het bezoek kort was en niet alle overlevenden de kans geeft de paus te ontmoeten. Dat is jammer, vindt hij, want de verwantschap met Franciscus is groot. Hij is een jezuïet, net als de missionarissen die in 1596 de kathedraal van Palo stichtten. Nog belangrijker: hij komt op voor armen en kwetsbaren. Het bezoek van de paus kan ook de economie van het verarmde eiland stimuleren en bezoekers aantrekken. „Nu zijn wij de regio die verwoest is door die tyfoon”, zegt Cubi „Straks zijn wij de regio waar de paus is geweest. Het is een nieuw begin.”