Ontzetting over loslaten koers Zwitserse frank

De Zwitserse centrale bank shockeerde gisteren de financiële markten door de koppeling van de frank aan de euro los te laten.

Het onverwachte besluit van de Zwitserse nationale bank, gisteren, om de koppeling van de frank aan de euro los te laten, heeft de financiële markten danig in beroering gebracht. Direct na de mededeling schoot de koers van de munt ten opzichte van de euro met zo’n 30 procent omhoog. Hiermee wekte de bank de woede van beurshandelaren.

De Schweizerische Nationalbank (SNB) had enkele dagen geleden nog ontkend dat een dergelijke stap eraan zat te komen. SNB-voorzitter Thomas Jordan noemde het koersplafond „absoluut van hoofdbelang” en vicevoorzitter Jean-Pierre Danthine zei dat het de hoeksteen van het SNB-beleid zou blijven. Zwitserland heeft juist de reputatie van een uitermate stabiel land om zaken mee te doen.

In 2011, tijdens de eurocrisis, zochten veel beleggers hun toevlucht tot de frank, die daardoor heel duur werd. Dat had onder andere tot gevolg dat Zwitserse exportproducten in prijs stegen en Zwitserland een duur vakantieland werd. De centrale bank besloot toen de frank te koppelen aan de euro: voortaan moest er minstens 1,20 frank in een euro gaan.

Uitzonderlijke maatregel

De SNB organiseerde dit door franken te creëren en die te verkopen voor euro’s. Hierdoor verdubbelde de hoeveelheid buitenlandse deviezen op de balans van de SNB van ongeveer 250 miljard dollar naar 500 miljard dollar. Hoe langer dit zou doorgaan, hoe meer werk het zou worden om dit weer af te bouwen.

Directe aanleiding voor het Zwitserse besluit van gisteren is de recente waardedaling van de euro, en de verwachting dat de Europese Centrale Bank (ECB) volgende week een groot geldverruimingsprogramma lanceert voor de eurozone. In de media circuleert een bedrag van 500 miljard euro, die de ECB zou creëren door staatsobligaties van eurolanden te kopen.

Als dat gebeurt, is de verwachting dat de waarde van de euro weer verder daalt en de vraag van beleggers naar franks flink zal stijgen. Dat zou het voor de SNB weer duurder maken om het koersplafond vast te houden.

Gisteren verklaarde de SNB dat „de uitzonderlijke en tijdelijke” maatregel uit 2011 die bedoeld was om de Zwitserse economie te beschermen, „niet langer gerechtvaardigd” was. Voorzitter Jordan sprak in een persconferentie die volgde op de mededeling de verwachting uit dat „de enorme overwaardering” van de frank niet lang zou duren. „We nemen aan dat deze situatie zichzelf zal corrigeren”, zei hij. „Wat we nu zien is duidelijk een doorgeschoten wisselkoers.”

Vanmorgen was een euro 1,01 euro waard, nog altijd een enorme waardestijging dus.

Amateurs

Beurshandelaren en analisten reageerden gisteren met harde woorden. Niet verbazingwekkend: de aandelenbeurs eindigde de dag met een verlies van zo’n 10 procent.

„De SNB heeft laten zien dat ze een stel amateurs zijn”, zei marktanalist Graig Erlam tegen persbureau AP. „Jarenlang hebben centrale banken geprobeerd om dagen als deze te vermijden door transparant te zijn, stappen als deze geleidelijk in te voeren en hun intenties beetje bij beetje aan de markten kenbaar te maken. Er zullen nu veel mensen zijn die aanzienlijke schade lijden.”

Ook IMF-voorzitter Christine Lagarde was ontstemd. Zij zei „een beetje verrast” te zijn dat zij niet vooraf was ingelicht.

Tegelijk met het loslaten van het koersplafond maakte de SNB bekend de depositorente – het tarief dat betaald moet worden om geld bij de centrale bank te stallen – verder te verlagen, van -0,25 naar -0,75 procent. Doel is om banken te ontmoedigen hun geld bij de SNB te parkeren, en hen te stimuleren het te investeren in de economie. De depositorente was pas sinds een maand negatief.

‘Tsunami’

De beurskoersen van Zwitserse banken gingen gisteren hevig onderuit. UBS en Credit Suisse verloren beide 11 procent. Ook uit de reële economie kwamen zorgen. De Zwitserse koepelorganisatie van vakbonden zei dat het besluit „zware” gevolgen zou hebben voor banen en lonen bij exporteurs. Ruim de helft van de waarde die Zwitserland exporteert gaat naar de eurozone. Nick Hayek, directeur van uurwerkfabrikant Swatch, een van de belangrijkste producenten van het land, noemde de stap van de SNB „een tsunami” voor „de export, het toerisme en uiteindelijk het hele land.”