Botox? Dat moet u lekker zelf weten

Nooit een opmerking over gefacelifte mannen maar wel veel onterechte hoon voor botoxvrouwen, constateert Yaël Vinckx.

Illustratie HAJO

Even tellen. In de categorie ‘Beste Vrouwelijke Bijrol’ zijn drie actrices van veertig jaar en ouder genomineerd. In de categorie ‘Beste Actrice’ doet één oudere actrice, Julianne Moore (1961), een gooi naar een Oscar.

Met de bekendwording van de nominaties voor de Oscars, gisteren in Los Angeles, is het tellen weer begonnen. Hoeveel vrouwelijke regisseurs en producers zijn voorgedragen? Hoeveel zwarte acteurs en actrices zijn genomineerd? En hoeveel blanke? Hoeveel genomineerde vrouwen zijn ouder dan veertig? En welke rollen spelen zij?

Om met die twee laatste kwesties te beginnen: acteur Russell Crowe gooide onlangs olie op het vuur door te zeggen dat actrices zich naar hun leeftijd moeten gedragen. Oudere actrices moeten niet opteren voor rollen als 21-jarige. Er zijn immers genoeg rollen voor oudere actrices – vraag maar aan Meryl Streep en Helen Mirren.

Met zijn uitspraken oogstte Crowe boze kritiek van (oudere) actrices, columnisten en feministen. De rollen liggen helemaal niet voor het oprapen, want boven een ‘bepaalde leeftijd’ (lees: krap 40) is het gros van de actrices uitgerangeerd. Vraag dat maar aan Rosanna Arquette, die in 2002 een documentaire maakte over het lot van de ouder wordende Hollywoodactrice, Searching for Debra Winger.

Het venijn van Crowes opmerkingen zat ‘m echter in een terloops zinnetje in het vraaggesprek dat een Australische vrouwenweekblad met hem had: „If you are willing to live in your own skin, you can work as an actor.”

‘Als je in je eigen huid wilt leven’ was de zoveelste sneer naar actrices – nee, naar vrouwen die plastische chirurgie ondergaan. ‘Forty something’ actrices die iets aan hun uiterlijk laten doen, zijn het mikpunt van leedvermaak. Voorbeelden genoeg: Nicole Kidman, Catherine Zeta-Jones en onlangs Renée Zellweger.

En niet alleen in Hollywood, ook in Europa is de kritiek niet mals. Daar weten de Spaanse koningin Letizia en tv-presentatrice Yolanthe Cabau van Kasbergen (was het het licht, de make-up of toch botox?) alles van.

Mannen die hun uiterlijk met behulp van sportschool, tatoeages of botox boosten, krijgen zulke kritiek minder. Kijk maar eens naar rockicoon Paul McCartney. Daags na het veelvuldig beschimpte tv-optreden van Yolanthe Cabau bij RTL Late Night verscheen hij bij The Tonight Show van Jimmy Fallon. Had Sir Paul een chemische peeling ondergaan die zijn wangen deed blozen als die van een pasgeboren baby? En had hij zijn oogleden nu laten liften? Ik keek na afloop van de uitzending op Twitter. Het was er doodstil. Nee, voor mannen geldt: pas als het echt uit de hand loopt, worden zij onderdeel van spot – zie Mickey Rourke.

Gaat het echter om gelifte vrouwen, dan spuit de hoon uit alle hoeken. Van rechts tot links, van conservatief tot liberaal, van man tot vrouw. Want denk niet dat dit louter een seksismekwestie is; dat alleen mannen Yolanthe de maat nemen. „Rustig aan nou jongens” twitterde Yvette Neuschawanger-Kars, ‘trotse moeder van drie prachtige meiden’. „Ik denk dat Yolanthe zelf ook schrok toen het verband eraf werd gehaald.” Met zulke ‘vriendinnen’ hebben vrouwen (en het feminisme) geen vijanden nodig.

Renée Zellweger, Yolanthe Cabau van Kasbergen, ja zelfs koningin Letizia van Spanje – ze werken in een wereld waar ze de hele tijd op hun uiterlijk worden beoordeeld. Wij, gewone stervelingen, houden die wereld in stand, door massaal af te stemmen op programma’s waarin zij figureren, door naar films te gaan waarin zij de hoofdrol spelen. Wij hebben niets ondernomen op het moment dat presentatrices te oud werden bevonden om onze journaals te presenteren, zowel bij de publieke als de commerciële omroep. Geef ze dan eens ongelijk, de Renées en Yolanthes van deze samenleving.

Mogen dan alleen beroemde vrouwen zich cosmetisch laten opereren? Nee hoor, dat moeten alle vrouwen helemaal zelf weten. Bent u ongelukkig met uw overhellende oogleden, hangende boezem of putten in uw dijen – zet het mes of de spuit erin! Zolang u de ingreep van uw eigen geld betaalt en niet van verzekeringsgeld. En zolang u zich goed informeert. Anders moeten wij straks voor uw lekkende Franse PIP-implanten betalen en dat vind ik ook weer zonde van het publieke geld.

Voor het overige telt: vrouwen zijn baas over hun eigen lichaam – en dat recht geldt niet alleen de buik op het moment dat daar een ongewenst leven in groeit. Gek eigenlijk dat feministen zich dáár niet druk om maken.

Natuurlijk hoor ik ze al tegensputteren. Dat plastische chirurgie een door mannen gedicteerd schoonheidsideaal oplegt. Dat het vrouwen tot eenheidsworst maakt. Dat vrouwen mooi zijn zoals ze zijn.

Nu vind ik al die amandelvormige ogen, appelwangen en eendenlippen ook wat veel van het goede. Maar om mijn smaak, of die van Opzij, of die van Russell Crowe, nee zelfs om uw smaak, gaat het hier niet. Het gaat hier om zelfbeschikking.