Schorpioen kroop al heel vroeg aan land

Foto’s David Rudkin

Dezenooit eerder gevonden schorpioenen kunnen de eerste dieren zijn geweest die het land opkropen, 430 miljoen jaar geleden. Paleontologen uit Canada en Duitsland beschreven woensdag in Biology Letters elf exemplaren van het dier, die ze vonden in rotsen in het Canadese deel van het Grote Merengebied. De schorpioen, Eramoscorpius brucensis gedoopt, heeft poten die op die van hedendaagse landschorpioenen lijken. De paleontologen denken dat hij op land kroop om te vervellen.

In het Siluur (443-419 miljoen jaar geleden) leefden veruit de meeste dieren in het water. Het waren dieren als trilobieten, zeesterren en primitieve inktvisachtigen. Ook de eerste schorpioenen – waterschorpioenen – stammen uit dit tijdperk.

Uit die periode is nu dit fossiel gevonden, dat trekjes heeft van een landschorpioen. Eramoscorpius had verlengde onderste pootsegmenten die als ‘voeten’ konden dienen. Bij moderne landschorpioenen staan die plat op de grond en dragen ze het lichaam. Primitieve waterschorpioenen trippelden op de punten van dikke pootjes.

De paleontologen denken niet dat Eramoscorpius al een echt landdier was. Daarvoor lijken zijn poten te weinig gespecialiseerd en hij heeft evenmin de bek van een landschorpioen.

Maar hij vervelde aan de waterkant, denken de paleontologen. De fossielen zijn dan afgeworpen skeletten, die op land achterbleven. De manier van fossiliseren duidt daar ook op. In een wereld waar álle roofdieren in het water leefden, is vervellen op land een voordeel. Of de schorpioen longen had, is niet te zien.

Het oudst bekende gespecialiseerde landdier is een miljoenpoot van 428 miljoen jaar oud. Gewervelde dieren gingen op het land leven tussen circa 380 en 360 miljoen jaar geleden.