Voor 389,05 euro vind je echt geen studentenappartement

Het verkassen begint weer, want het eerste semester is ten einde. Studenten komen en gaan om hun master ergens anders te doen – maar een kamer vinden? Ho maar, te weinig aanbod en veel te duur. Dat moet anders, betoogt Chiem Balduk.

Illustratie Jenna Arts

De laatste dag voor het kerstreces had ik een tentamen. ‘Ach, wat zielig!’ hoor ik je denken. Klopt, ik was die dag heel zielig. Niet omdat ik een tentamen had, maar omdat ik het tentamen moest missen. Samen met studiegenoot Emma stond ik vast op Arnhem Centraal – de komende tien intercity’s naar onze universiteitsstad Utrecht vielen uit. Omreizen via ’s-Hertogenbosch, wat wij wel gewend zijn wegens de vele storingen en treinspringers, kon ons niet meer redden: we waren te laat.

Diep zuchtend nam ik plaats in de trein terug naar het oosten. „Had ik maar een kamer in Utrecht”, zei ik. Emma wenste mij succes. Na zeker 25 hospiteeravonden heeft zij nog altijd geen studentenonderdak gevonden. Het blijkt onmogelijk om ‘ingestemd’ te worden in een huis zolang je niet één of meer huisgenoten al van tevoren kent of over een ruim budget beschikt, want een ruimte van 12 vierkante meter in deze stad vind je niet onder de 400 euro.

Belachelijk, want in een tijd dat de economie stil ligt, duizenden kantoorpanden verpauperd leeg staan en bouwvakkers wel wat werk kunnen gebruiken bestaat er nog altijd een woningtekort onder studenten. Aan het begin van dit academische jaar kondigde de Stichting Studenten Huisvesting (SSH) aan dat in Nijmegen de woningnood verleden tijd is en andere steden snel zullen volgen, mede doordat er volgend jaar minder studenten zullen zijn door de invoering van het sociaal leenstelsel. Volgens SSH is de woningnood bij dezen opgelost.

Ja, joh! Natuurlijk lost het probleem zichzelf op als het onbetaalbaar is voor aanstaande studenten om op kamers te gaan! De drukte bij de Efteling zou ook verdwijnen als de toegangsprijs wordt verdubbeld. Zo kun je in elke negatieve verandering een oplossing zien. Alleen, zo Cruijffiaans werkt het niet, SSH.

Hoe dan wel?

Er is wel degelijk een woningnood onder studenten. In Utrecht is de gemiddelde wachttijd voor een kamer weliswaar gehalveerd ten opzichte van vier jaar geleden, maar is nog altijd tien maanden – het complete eerste studiejaar dus. Het wordt tijd om in te grijpen. Dat kan, want minister Jet en staatssecretaris Sander van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap beweren 1 miljard euro te besparen met de afschaffing van de basisbeurs die onlangs is ingegaan. Dat geld kunnen wij – arme studenten – wel voor onze huisvesting gebruiken. Ik denk graag even met ze mee.

Allereerst is het een idee om locatieafhankelijke huurtoeslag in te voeren. Nu heb je als student, jonger dan 23 jaar, namelijk recht op huurtoeslag als je een zelfstandige studentenappartement of kamer kunt vinden waarvan de huur lager is dan 389 euro en 5 cent. Vanwaar die 5 cent? Geen idee, maar duidelijk is dat deze maximumgrens veel te laag is voor een student in dure steden als Utrecht en Amsterdam. Die maximumgrens is er om te voorkomen dat jongeren met behulp van staatsgeld in dure woningen gaan wonen, maar juist voor goedkopere woningen kiezen. Die keuze is er echter niet in de Randstad. Voor twee vrienden die in Enschede voor 250 euro per maand een gehele etage huren is dat daarentegen geen probleem. 5 cent meer of minder is voor hen geen punt.

Met locatieafhankelijke huurtoeslag zou die maximumgrens voor het recht op die toeslag per stad verschillen. 350 voor het goedkope Wageningen en Enschede en 550 voor het dure Utrecht en Amsterdam bijvoorbeeld. Zo maak je studeren in de dure Randstad ook toegankelijk voor ‘arme’ studenten uit de provincie, zoals Emma en ik, beiden afkomstig uit de Achterhoek.

Een ander idee is om de studentenhuisvesting volledig bij de studie te trekken en in overheidshanden te leggen. Het proces van op jezelf wonen en volwassen worden, wordt zo een verplicht onderdeel van de studententijd. De kosten voor huisvesting worden dan deels gefinancierd door de staat, deels door het collegegeld. Het resultaat is een campus à la Amerika, waar wonen en studeren zich op één terrein bevinden. Zulke ‘University College’-programma’s bestaan al in acht Nederlandse steden, maar is door de strenge selectie en het hoge collegegeld alleen toegankelijk voor de uitblinkende elite. Ik pleit dus voor campussen met ‘normale’ eisen en programma’s.

Ik weet het, Jet en Sander, dat is een vrij rigoureus plan. Maar ik zou Maria Montessori niet zijn, als ik niet nog een derde optie voor jullie had. Wat dachten jullie ervan om wat miljoenen in publiek-private huisvestingsprojecten te stoppen? Zo is er weer werk voor bouwvakkers en helpen we studenten aan een kamer. En dan niet stoppen als de ‘nood’ definitief uitgeroeid is, maar doorgaan tot de markt verzadigd is en de kamerprijs daalt alsof het olie is, zodat een student tenminste nog wat geld over heeft voor leuke dingen en bier.

Trajectkaart

Jet, onlangs riep u dat de student wegmoet uit de trein tijdens de spits. Alleen dan kan het studentenreisproduct voor studenten betaalbaar blijven voor de overheid, zei u. Ik zal beloven dat geen enkele student elke dag in de spits zal reizen als wij allen een kamer hebben gevonden – behalve op vrijdag en maandag om in het weekend de vuile was naar mama te brengen. Oké?

Zo, nu is de studenten-OV ook weer gered. Maar aan dat reizen valt nog wel meer geld te besparen. Ik vind het heerlijk om gratis naar feestjes in Groningen en vrienden in Breda te kunnen reizen, maar dat heeft niets met mijn studie te maken. Beter maakt u er een trajectkaart van, waarmee ik onbeperkt van mijn thuisplaats Didam naar studiestad Utrecht kan reizen, maar voor ritjes naar een concert in Amsterdam wél moet betalen. Dat levert weer wat geld op dat u kunt gebruiken voor de injectie in de huisvesting!

Nou Jet en Sander, hiermee moet het toch wel lukken om studenten als Emma en mij een kamer te laten vinden. Wat moet het toch heerlijk regeren zijn met een meedenkende burger als ik die u de plannen gewoon in de schoot werpt. Voor mijzelf zijn ze echter te laat, want ik heb sinds 1 januari een kamer in Utrecht gevonden. Een gelukstreffer, via via gevonden, voor 395 euro per maand. Inderdaad, 5 euro en 95 cent te hoog om huurtoeslag te ontvangen. Maar ik hoef vanaf nu in ieder geval nooit meer een tentamen te missen.