Sri Lanka staat op keerpunt

In Sri Lanka is het tijdperk van de autoritaire president Mahinda Rajapaksa verrassend soepel ten einde gekomen. Nadat hij bijna tien jaar aan de macht was geweest, verloor hij vorige week de presidentsverkiezingen van zijn voormalige minister Maithripala Sirisena, die meteen werd ingehuldigd. De verliezer zou nog geprobeerd hebben zich met behulp van de strijdkrachten aan de macht vast te klampen, maar als dat verhaal klopt, dan heeft het leger duidelijk niet aan het plan meegewerkt – en dat is reden tot tevredenheid.

Bij veel Sri Lankezen is de opluchting groot dat de Rajapaksa-jaren voorbij zijn. In 2010 was hij nog royaal herkozen, vooral omdat hij een jaar eerder een eind had gemaakt aan de burgeroorlog die het land 26 jaar had geteisterd. Dat bij het slotoffensief tegen de Tamil Tijgers vele duizenden burgers zijn omgekomen, en waarschijnlijk ook oorlogsmisdaden zijn begaan, nam de Sinhalese meerderheid de president toen niet kwalijk.

Maar sindsdien groeide de onvrede over Rajapaksa, zijn machtshonger, persoonsverheerlijking en nepotisme – drie broers had hij op hoge posten benoemd en de volgende generatie werd al klaargestoomd om de politieke belangen van de familie veilig te stellen. Van een onafhankelijke justitie was geen sprake meer, er vonden politieke moorden plaats, journalisten werden geïntimideerd en van een verzoening met de Tamils kwam niets terecht.

Sirisena is nu de nieuwe president van het land, maar het is nog te vroeg om te zeggen of hij ook werkelijk de politieke wending teweeg zal brengen die hij de kiezers beloofd heeft. Tot hij in november overstapte naar de oppositie, was hij jarenlang een trouwe politieke bondgenoot en vriend van Rajapaksa. Hij was minister in twee van diens regeringen – en dus medeverantwoordelijk voor het verstikkende klimaat dat in die jaren is ontstaan.

Maar Sirisena zegt nu dat hij in zijn eerste honderd dagen als president meteen al een aantal maatregelen zal nemen om de breuk met zijn voorganger te markeren. Het parlement zal weer meer macht krijgen tegenover de president, belooft hij, de rechtspraak wordt weer onafhankelijk, de corruptie wordt aangepakt en aan de overheidsbemoeienis met de media zal hij een eind maken.

Het zijn veranderingen die Sri Lanka hard nodig heeft, maar ook als Sirisena ze doorvoert zal het niet genoeg zijn. Cruciaal is of hij de Tamils en de moslims bij het politieke proces betrekt. De burgeroorlog mag al zes jaar voorbij zijn, de wonden zijn nog lang niet geheeld. Het is moeilijk voorstelbaar hoe dat kan gebeuren zolang de misdaden die onder het vorige regime zijn begaan niet worden onderzocht.