Hacker zit liever in een Russische cel

De Russische hacker Vladimir Drinkman wil niet worden uitgeleverd aan de VS. Maar Opstelten besliste anders.

Aan wie zou hij Vladimir Drinkman uitleveren: aan Rusland, of aan Amerika? Minister Opstelten (Veiligheid en Justitie, VVD) kon kiezen. Beide landen hadden een verzoek gedaan voor de uitlevering van de Russische hacker die op verzoek van de Amerikanen in juni 2012 in Nederland werd gearresteerd, waar hij toen een beurs bezocht. En beide uitleveringsverzoeken voldeden aan de eisen, oordeelde de Rotterdamse uitleveringsrechter in april 2014.

Drinkman was een speelbal geworden in de toenemend gespannen verhouding tussen de twee grootmachten, betoogde gisteren zijn advocaat Bart Stapert in kort geding. Dat kort geding is de laatste mogelijkheid om te voorkomen dat Drinkman naar de VS gaat. In oktober vorig jaar heeft Opstelten namelijk de knoop doorgehakt, en besloot hij Drinkman aan de Amerikanen uit te leveren. Maar daarmee schendt Opstelten fundamentele rechten van de Rus onder het Uitleveringsverdrag en het Europees verdrag inzake de rechten van de mens (EVRM), betoogde Stapert, die wil dat de rechter de uitlevering verbiedt of alleen onder voorwaarden toestaat.

De VS en Rusland willen Drinkman berechten voor vergelijkbare verdenkingen: hacken en fraude met de gehackte gegevens. Maar: de Amerikanen waren eerst, en dat heeft Opstelten zwaar laten meewegen in zijn beslissing. Drinkman werd immers in juni 2012 gearresteerd op verzoek van de Amerikanen, die ook meteen om zijn uitlevering verzochten. De VS verdenken hem van grootscheepse creditcardfraude – de Rus zou deel uitmaken van een bende hackers die tussen 2005 en 2012 miljoenen creditcardgegevens had buitgemaakt.

De Russen vroegen pas in het najaar van 2013 om zijn uitlevering. De verdenking van Rusland is ook vager, wat de gedachte voedde bij Justitie dat Drinkman belangrijk is voor de Russen en mogelijk bescherming geniet in het Kremlin.

Opsteltens tweede reden om voor de VS te kiezen, is dat Rusland geen onderdanen uitlevert. Na eventuele berechting en straf in Rusland zou hij dus niet in de VS berecht kunnen worden. Andersom kan dat wel.

De Amerikanen waren dus eerst en in theorie ontloopt Drinkman nergens zijn straf: dat zijn de redenen waarom Opstelten de VS koos. Maar hij heeft andere relevante criteria niet of te weinig meegewogen, zei Stapert tegen de rechter. Bij de keuze tussen uitleveringsverzoeken moet de minister ook kijken naar de nationaliteit van de verdachte en naar de mogelijkheid van resocialisatie. Daarnaast beschermt artikel 8 van het EVRM het gezinsleven tegen inmenging van de staat.

Drinkman is een Rus en zijn vrouw en jonge dochter wonen in Rusland. Bij de pleitnota van Stapert zit een foto van zijn als kerstengel verklede dochtertje. Uitlevering naar de VS, met een mogelijke straf van decennia, zou betekenen dat zij zonder hem opgroeit. Reizen naar de VS is lastig, en de gevangenisregimes zijn zeer streng. Bovendien hebben de VS al gezegd dat Drinkman zijn straf niet in Rusland zal mogen uitzitten. In die omstandigheden had Opstelten niet voor de VS mogen kiezen, vindt Stapert.

De staat brengt daar tegenin dat Drinkman zijn gezin pas heeft gesticht nadat hij begonnen was met hacken. Dat hij zijn gezin moet missen omdat hij voor die misdrijven wordt berecht, had hij kunnen weten. Bovendien: Drinkman zal waarschijnlijk hoe dan ook vast komen te zitten, waar hij ook wordt berecht. Die detentie is de belangrijkste inbreuk op het gezinsleven. En inbreuk op bezoekrechten weegt minder zwaar.

Uitspraak: 27 januari.